Bliskosciowy tata - kompleksowy blog parentingowy

ADHD czy ADD?

admin — Thu, 13 Aug 2026 21:00:13 +0000

Wyobraź sobie dziecko, które na lekcji nie przeszkadza. Nie biega po klasie, nie wdaje się w bójki, nie krzyczy. Siedzi cicho i patrzy przez okno. Zeszyt ma otwarty, ale nie zapisało polecenia. W domu przez godzinę zbiera się do zadania, które można zrobić w dziesięć minut. Gubi rękawiczki, zapomina, po co weszło do pokoju, i słyszy: „Gdybyś tylko bardziej się postarał…”.

Czy to ADD? Czy ADHD? A może zwykłe roztargnienie?

Najkrótsza odpowiedź brzmi: ADD jest dawnym określeniem. Współcześnie mówi się o ADHD, także wtedy, gdy na pierwszy plan wysuwają się trudności z uwagą, a nie widoczna nadpobudliwość.

To rozróżnienie jest ważne, ponieważ najbardziej zauważalne dziecko nie zawsze jest tym, które najbardziej potrzebuje pomocy.

ADD nie jest dziś osobną diagnozą

Skrót ADD pochodzi od angielskiego Attention Deficit Disorder, czyli zaburzenia deficytu uwagi. Przez lata używano go przede wszystkim wobec osób, u których nie obserwowano wyraźnej nadruchliwości.

Obecne klasyfikacje diagnostyczne posługują się nazwą ADHD – Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. Nie oznacza to jednak, że każda osoba z ADHD musi być bardzo ruchliwa.

Objawy mogą układać się w trzy obrazy, nazywane prezentacjami:

Z przewagą nieuwagi – trudność z utrzymaniem uwagi, organizacją, kończeniem zadań, pamiętaniem o rzeczach i filtrowaniem rozpraszaczy.
Z przewagą nadpobudliwości i impulsywności – dużo ruchu lub wewnętrznego niepokoju, działanie bez zastanowienia, trudność z czekaniem na swoją kolej.
Prezentacja mieszana – wyraźne cechy obu grup.

Słowo „prezentacja” jest celowe. Obraz ADHD może zmieniać się wraz z wiekiem, wymaganiami otoczenia i sytuacją życiową. Dziecko, które w przedszkolu było bardzo ruchliwe, jako nastolatek może doświadczać przede wszystkim chaosu w głowie, odkładania zadań i wewnętrznego napięcia.

ADHD to nie brak uwagi, lecz trudność w kierowaniu nią

Jednym z najbardziej krzywdzących mitów jest zdanie: „Skoro potrafi godzinami budować z klocków albo grać, to nie może mieć ADHD”.

Może.

Problemem nie zawsze jest całkowity brak koncentracji. Częściej chodzi o trudność w świadomym przenoszeniu, podtrzymywaniu i zatrzymywaniu uwagi wtedy, gdy wymaga tego sytuacja. Ciekawa, nowa lub intensywna czynność potrafi pochłonąć dziecko. Zadanie monotonne, odległe w skutkach albo składające się z wielu kroków może być znacznie trudniejsze.

Można to porównać do latarki, której światło działa, ale przełącznik czasem nie reaguje tak, jak chcemy. To nie lenistwo latarki. To kłopot ze sterowaniem.

Jak może wyglądać ADHD z przewagą nieuwagi?

Dziecko może:

zaczynać zadanie i po chwili nie pamiętać, co miało zrobić;
wielokrotnie czytać to samo polecenie;
gubić przybory, ubrania lub zeszyty;
mieć trudność z oszacowaniem czasu;
odkładać zadanie do ostatniej chwili, choć bardzo chce je wykonać;
sprawiać wrażenie, że nie słucha;
popełniać „głupie błędy”, mimo że zna materiał;
szybko męczyć się hałasem i wieloma bodźcami;
potrzebować pomocy w rozpoczęciu, przełączaniu się i kończeniu czynności.

Każdemu dziecku zdarzają się takie sytuacje. O ADHD nie świadczy pojedyncza cecha ani gorszy tydzień. Specjalista bierze pod uwagę między innymi czas trwania trudności, ich nasilenie, występowanie w więcej niż jednym środowisku oraz realny wpływ na codzienne funkcjonowanie.

„Nie słucha” czy może nie zdołało zatrzymać polecenia?

Rodzic mówi z kuchni:

„Idź na górę, załóż piżamę, odłóż ubrania, umyj zęby i przynieś książkę”.

Dziecko idzie na górę, zauważa klocek, zaczyna budować i po dziesięciu minutach nadal jest ubrane.

Łatwo pomyśleć: „Zlekceważyło mnie”. Ale pięcioelementowe polecenie wymaga zapamiętania kolejności, rozpoczęcia, hamowania rozpraszaczy i kontroli postępu. To cały pakiet funkcji wykonawczych.

Zamiast powtarzać coraz głośniej, można zmniejszyć obciążenie:

„Teraz piżama. Wróć do mnie, gdy będziesz gotowy na następny krok”.

Albo przygotować prostą sekwencję obrazkową: piżama – zęby – książka – łóżko. To nie wyręczanie. To zewnętrzna poręcz dla umiejętności, która dopiero się rozwija.

Montessori i ADHD: przygotowane otoczenie zamiast ciągłego napominania

Montessori kojarzy się czasem z drewnianymi pomocami, jasnymi półkami i idealnym porządkiem. Tymczasem jeden z najpraktyczniejszych elementów tego podejścia brzmi: zmień otoczenie tak, aby właściwe działanie było łatwiejsze.

To może być szczególnie pomocne przy ADHD. Dziecko nie musi wtedy za każdym razem polegać wyłącznie na pamięci roboczej, kontroli impulsów i umiejętności planowania – czyli właśnie na tych funkcjach, które mogą sprawiać mu trudność. Część porządku, który zwykle próbujemy wymusić słowami, można przenieść do przestrzeni, przedmiotów i przewidywalnego rytmu dnia.

Wyobraźmy sobie poręcz przy schodach. Poręcz nie wchodzi za dziecko na górę i nie odbiera mu samodzielności. Pomaga mu jednak utrzymać kierunek i równowagę. Dobrze przygotowane otoczenie pełni podobną funkcję: nie wykonuje zadania za dziecko, lecz zmniejsza liczbę przeszkód między zamiarem a działaniem.

Dla dziecka z trudnościami uwagowymi może to oznaczać:

stałe miejsce na plecak i klucze;
podpisane lub obrazkowe pojemniki;
ubrania przygotowane wieczorem;
jedno polecenie na raz;
krótkie odcinki pracy przeplatane ruchem;
ograniczenie przedmiotów leżących na biurku;
checklistę przy drzwiach zamiast codziennego: „Ile razy mam ci przypominać?”.

Ważne jest przy tym nie samo „posprzątanie pokoju”, ale takie ułożenie przestrzeni, aby dziecko mogło odczytać, co ma zrobić. Jeżeli każdy przedmiot ma widoczne i łatwo dostępne miejsce, nie trzeba za każdym razem podejmować nowej decyzji. Jeśli na półce leży pięć potrzebnych rzeczy zamiast pięćdziesięciu przypadkowych, łatwiej zauważyć tę właściwą. Dla dziecka, którego uwagę szybko przechwytują bodźce, prostota nie jest kwestią estetyki. Jest wsparciem.

Montessori podkreśla również wybór w ramach jasnych granic. Nie chodzi o to, by dziecko zawsze robiło tylko to, na co ma ochotę. Zamiast szerokiego pytania: „Co chcesz teraz robić?”, można zaproponować: „Najpierw odrabiamy zadanie. Wolisz zacząć od czytania czy od matematyki?”. Cel pozostaje po stronie dorosłego, ale dziecko odzyskuje odrobinę wpływu. To często ułatwia rozpoczęcie działania i zmniejsza potrzebę walki o autonomię.

Pomocna może być też montessoriańska zasada: najpierw pokaż, potem pozwól spróbować. Zamiast tłumaczyć z drugiego końca pokoju, dorosły może podejść, wykonać pierwsze kroki spokojnie i w tej samej kolejności, a następnie stopniowo wycofywać pomoc. Przy pakowaniu plecaka może to wyglądać tak: na początku robimy to razem według obrazkowej listy, później dorosły tylko wskazuje listę, a z czasem dziecko korzysta z niej samodzielnie. Celem nie jest wieczne przypominanie, lecz stworzenie podpory, którą można powoli usuwać.

Podejście Montessori zachęca także do obserwacji dziecka bez natychmiastowej oceny. Zamiast uznać: „Ono nigdy nie kończy”, warto sprawdzić, w którym dokładnie miejscu zadanie się rozpada. Czy dziecko nie wie, od czego zacząć? Czy polecenie ma zbyt wiele etapów? Czy rozprasza je hałas? Czy potrzebuje ruchu po dziesięciu minutach? Taka ciekawość prowadzi do konkretnych zmian, podczas gdy etykieta najczęściej prowadzi jedynie do wstydu.

Nie oznacza to, że każde dziecko z ADHD odnajdzie się w każdej placówce Montessori ani że samo przygotowane otoczenie zastąpi diagnozę, terapię, wsparcie pedagogiczne czy – gdy jest potrzebne – leczenie. Montessori nie jest metodą leczenia ADHD. Może jednak podsunąć rodzicom i nauczycielom bardzo bliską mi zasadę: zanim kolejny raz poprawimy dziecko, sprawdźmy, czy możemy poprawić warunki, w których próbujemy od niego czegoś wymagać.

To samo działa zresztą u dorosłych. Wielu z nas nie pamięta o rachunkach dzięki silnej woli, tylko dzięki zleceniu stałemu i powiadomieniu w telefonie.

Język, który wspiera zamiast zawstydzać

Jesper Juul pisał o równej godności, a NVC Rosenberga zachęca do oddzielania obserwacji od ocen. W praktyce różnica może wyglądać tak:

Zamiast:

„Jesteś kompletnie niezorganizowany”.

powiedz:

„Widzę, że trzeci raz w tym tygodniu szukamy zeszytu rano. Chcę, żeby wyjścia były spokojniejsze. Zastanówmy się, gdzie zeszyt będzie odkładany po zadaniu”.

Zamiast:

„Gdyby ci zależało, tobyś pamiętał”.

powiedz:

„Wygląda na to, że samo pamiętanie nie wystarcza. Jaką podpowiedź możemy przygotować?”

Pierwsze zdania opisują charakter dziecka. Drugie opisują problem, który można wspólnie rozwiązać.

Czego nie robić?

Nie diagnozuj dziecka na podstawie rolki w mediach społecznościowych. Nie zakładaj również, że każda trudność z koncentracją oznacza ADHD. Podobny obraz mogą dawać między innymi brak snu, silny stres, lęk, depresja, problemy ze wzrokiem lub słuchem, trudności szkolne, przeciążenie bodźcami czy inne różnice neurorozwojowe.

Diagnoza ADHD nie polega na jednym teście komputerowym ani na sprawdzeniu, czy dziecko potrafi spokojnie siedzieć w gabinecie. Wymaga szerszej oceny przez wykwalifikowanego specjalistę i zebrania informacji o funkcjonowaniu w różnych sytuacjach.

Najważniejsze zdanie dla rodzica

Dziecko może wiedzieć, co ma zrobić, chcieć to zrobić i nadal nie potrafić uruchomić działania w odpowiednim momencie.

Wsparcie nie oznacza rezygnacji z granic ani wymagań. Oznacza dopasowanie drogi do realnych możliwości układu nerwowego. Czasem potrzebna jest krótsza instrukcja. Czasem ruch, plan, leczenie, terapia albo zmiana warunków w szkole. Prawie zawsze pomaga mniej wstydu i więcej ciekawości.

Zanim więc zapytamy: „Dlaczego znowu nie uważałeś?”, spróbujmy:

„Co przeszkodziło ci zacząć i jak mogę pomóc ci zrobić pierwszy krok?”

To pytanie nie rozwiąże wszystkiego. Ale otwiera drzwi, których oskarżenie zwykle nie potrafi otworzyć.

Artykuł ADHD czy ADD? pochodzi z serwisu Bliskościowy Tata.

3 sposoby na obudzenie w dziecku pasji

admin — Mon, 15 Sep 2025 22:18:01 +0000

Jako rodzice bardzo byśmy chcieli, aby nasze dzieci miały szerokie zainteresowania i mogły nieustannie się rozwijać oraz odnaleźć swoją pasję. Często jednak nie mamy pojęcia, jak pomóc dziecku w znalezieniu tego zajęcia, które będzie przynosić mu szczególne szczęście i spełnienie – tym bardziej że zainteresowania tych małych ludzi są często bardzo… dynamiczne. I potrafią (dosłownie!) zmieniać się z godziny na godzinę. Czy jednak da się obudzić w dziecku pasję? I to taką, którą będzie chciało pogłębiać przez wiele lat? Próbować należy! To wręcz nasz rodzicielski obowiązek, by pokazać dziecku możliwości i otworzyć przed nim świat. Tylko jak to zrobić?

1. Daj możliwości, ale nie zmuszaj

Dosłownie. Świat stoi przed Twoim dzieckiem z otwartymi ramionami, ale równocześnie każdy człowiek ma tylko 24 godziny w ciągu doby. Przydałoby się czasami więcej, ale dziś nie o tym… Pasja jest tym, co robimy z ogromnym zapałem, chęcią, tym co sprawia nam radość i napędza nas do życia. Czym jest życie bez pasji? Ciężko powiedzieć, bo prawie każdy człowiek jakąś ma – rozwija ją bardziej lub mniej, czasami nie ma zbyt wiele czasu, by się nią zajmować, ale to nie znaczy, że owa pasja nie istnieje. Pamiętaj jednak, że możliwości jest wiele, ale Twoje dziecko to nadal kilkulatek, który chce mieć czas na zabawę i odpoczynek. Jeżeli zapełnisz jego „grafik” zajęciami dodatkowymi i będziesz zmuszać do codziennych ćwiczeń w takich zakresach, jakie dziecku nie za bardzo odpowiadają, to raczej możesz spodziewać się ogromnego buntu, a nie ogromnego skoku umiejętności.

U dzieci jest o tyle trudniej (a może łatwiej?), że są bardzo chętne do ciągłego próbowania nowych rzeczy. A niektóre z hobby potrzebują więcej czasu na rozwój – bo im jesteśmy w czymś lepsi, tym więcej nam to sprawia przyjemności. Czy możesz wybrać pasję za dziecko? Teoretycznie nie, bo ostatecznie i tak ono zdecyduje co mu się podoba i jak chce spędzać czas. Możesz jednak (szczególnie gdy mówimy o dziecku kilkuletnim) pokazać mu wiele różnych aktywności i dać wybór – tak, by dziecko mogło robić to, co sprawia mu największą przyjemność i radość.

Na tym etapie największym błędem wielu rodziców okazują się ich własne niespełnione ambicje – zanim zapiszesz swoje dziecko na zajęcia z gry na pianinie zapytaj swojego wewnętrznego dziecka, czy to nie dlatego, że Twoi rodzice nie mieli pieniędzy na te lekcje dla Ciebie? Zanim zaczniesz zmuszać dziecko do chodzenia na zajęcia z piłki nożnej pogadaj ze swoim wewnętrznym dzieckiem czy to nie dlatego, że chłopaki z drużyny piłkarskiej zawsze mieli najwięcej kumpli, a Ty byłeś samotny i odrzucony? ALE oczywiście! Jeżeli Twoje dziecko chce grać na tym pianinie czy w piłkę nożną to niech się w tym realizuje! Chodzi tu bardziej o to, żeby być szczerym samemu ze sobą – jeśli dziecko mówi nam, że czegoś nie czuje to nie możemy zmuszać go do tego przez własne, zawiedzione ambicje.

Otwieraj jednak dziecku możliwości – jeśli tylko dysponujesz zasobami (czasem, pieniędzmi, organizacją) zapisz je na każde możliwe zajęcia i zachęcaj do podejmowania różnorodnych aktywności, bo to stymuluje jego rozwój i pozwala dziecku wyrobić sobie własne zdanie – czy coś mu się podoba czy nie, czy lubi coś robić, czy nie. Pamiętaj jednak, że pasja to nie tylko zajęcia dodatkowe, bo dziecko, które zwraca się do Ciebie z prośbą o pomoc w układaniu puzzli czy kloców, rozwiązywania zadań matematycznych albo zachęca do zadań sportowych czy budowania karmnika dla ptaków to dziecko, które wykazuje inicjatywę w rozwoju swoich zainteresowań. Rodzic natomiast powinien być pierwszą osobą, która zwraca uwagę na pasję swojego dziecka, zauważa predyspozycje, mocne strony i daje wzmocnienie pozytywne, a w kolejnym etapie dopiero szuka na zewnątrz (np. na zajęciach dodatkowych) rozwoju dla pasji dziecka. Najważniejsze jednak, co możemy dziecku dać w trakcie odkrywania swoich pasji jest CZAS, bo to czas i cierpliwość są największą inwestycją w rozbudzeniu i rozwoju pasji naszego dziecka.

2. Pomóż dziecku zrozumieć, czym jest pasja

Na początku może nam się wydawać, że nasza pociecha interesuje się dosłownie wszystkim, ale jest to normalny etap poznawania świata. Ta wrodzona ciekawość prowadzi właśnie do odkrywania swoich pasji i zainteresowań. Natomiast rolą rodzica jest tutaj pomoc i akceptacja sposobów, w jaki dziecko realizuje ten proces. Warto jednak uświadomić dziecko czym jest pasja, chociaż czasami naprawdę trudno to wyjaśnić. Tym bardziej, że pasja jest faktycznie czymś, co powinniśmy poczuć, a nie zrozumieć.

Pomocna może tutaj być książka „Lila, opowiedz mi o pasji” – czyli poruszająca historia dwóch sióstr, w której starsza pokazuje młodszej, czym jest pasja i jak ją odnaleźć. Historia jest o tyle piękna, że pokazuje zarówno czystą, siostrzaną miłość i język miłości, jak i definiuje pasję w taki sposób, że dziecko może ją poczuć, a nie tylko zrozumieć. A dokładniej może w trakcie słuchania porównać emocje, odczuwane w czasie realizowania swoich pasji ze znanymi mu uczuciami i odczuciami tak, że w momencie, w którym naprawdę odkryje swoją pasję będzie już wiedzieć, że to właśnie to! Wystarczy, że zauważy, że to właśnie te uczucia mu towarzyszą. Ponad to książka pokazuje, że zainteresowań można mieć wiele i pasja to nie jest jeden wybór na całe życie. To wyjątkowa książka, która pomaga dziecku zrozumieć i poczuć pasję, a docelowo ją odnaleźć i rozwijać.

Oczywiście możesz również w czasie wykonywania różnych rzeczy analizować z dzieckiem jego odczucia na bieżąco – dziecko będzie wtedy potrafiło zdefiniować, co czuje w konkretnym momencie i czy dana rzecz przynosi mu radość i szczęście. Zrozumienie pasji nie jest łatwe, ale jeżeli uda Ci się pomóc dziecku na tyle, że będzie wiedziało co najbardziej lubi robić to być może jest to pierwszy krok do odnalezienia swojej życiowej pasji.

2. Pomóż naśladować SIEBIE

Dzieci może czasami nas nie słuchają, ale za to zawsze nas naśladują. Tak naprawdę jesteś dla swojego dziecka najlepszym przykładem i pewnego rodzaju lustrem. Jeśli nie masz swojej pasji to może pora jej poszukać? Podobno na znalezienie pasji nigdy nie jest za późno, a na jej rozwijanie nigdy nie jest się za starym!

Jeżeli natomiast masz swoją pasję to pozwól dziecku w niej uczestniczyć (chyba, że to skoki ze spadochronem lub inne atrakcje 18+ to wtedy ewentualnie zostaje dziecku obserwacja). Jeżeli jednak twoją pasją są górskie wycieczki to do dopasuj trasę pod najmłodszych uczestników, jeżeli jazda na rowerze to niemal od pierwszych lat życia możesz zabierać ze sobą małych pasażerów i to samo tyczy się malowania, majsterkowania, gotowania, czytania książek – nie ma nic lepszego niż wspólne dzielenie pasji całą rodziną! Na szczęście my dorośli często mamy też dziecięce pasje – dorośli kolekcjonerzy LEGO niech pierwsi rzucą kamieniem!

Twoje dziecko poznaje świat z Twoją pomocą. I chociaż wychowanie młodego człowieka jest trudną sztuką to jednak mamy ogromny wpływ na to, w jaki sposób będzie spędzać swój wolny czas. Rozwijanie pasji często wiąże się z kosztami i wymaga sporo czasu, ale nie zapominajmy o tym, że pasją nie są wyłącznie drogie zajęcia grupowe wymagające specjalistycznych strojów czy sprzętów. Pasja to czynność, która daje nam spełnienie i radość! Dziecko musi spróbować wielu rzeczy w swoim życiu, by przekonać się jakie hobby pozostanie z nim na całe życie. Twoim zadaniem jest dać dziecku możliwości, czas i zrozumienie dla jego pasji. Pamiętaj jednak, że pasją mogą być również rzeczy, które na początku nie generują żadnych kosztów… I choćby rodzice stawali na głowie płacąc za lekcje karate,

Artykuł 3 sposoby na obudzenie w dziecku pasji pochodzi z serwisu Bliskościowy Tata.

Jak Wspierać Rozwój Emocjonalny Dzieci? Metoda Szklanej Kuli

admin — Tue, 18 Mar 2025 21:59:08 +0000

W świecie pełnym bodźców i pośpiechu dzieci często mają trudność z wyrażeniem swoich uczuć i pragnień. Bywa, że boją się mówić o swoich lękach, czują się samotne lub nie potrafią opisać, co naprawdę je martwi. W takich momentach warto sięgnąć po narzędzie, które otwiera drzwi do dziecięcej wyobraźni i pozwala na lepsze zrozumienie ich emocji – magiczna kulę.

Czym jest metoda szklanej kuli i jak działa?

Metoda szklanej kuli to innowacyjne podejście do pracy z emocjami dzieci, które wykorzystuje wizualizację jako kluczowy element wspierający rozwój emocjonalny. W przeciwieństwie do tradycyjnych metod opartych na abstrakcyjnych rozmowach, podejście to wykorzystuje konkretny, namacalny obiekt – szklaną kulę – aby pomóc dzieciom zrozumieć swoją emocjonalność. Kulę możemy używać zarówno do wspierania trudnych emocji lub przeżyć, ale także do wspomagania samoregulacji dziecka.

1. Szklana kula jako narzędzie do wspomagania trudnych emocji lub przeżyć

Moc marzeń

Marzenia to nie tylko wyobrażenia – są odzwierciedleniem naszych głębokich pragnień, wskazówką, dokąd chcemy podążać, i sposobem na lepsze poznanie siebie. Dzieci mają szczególną zdolność zanurzania się w magicznych światach. Ich pragnienia rzadko mają charakter materialny – częściej dotyczą emocji: potrzeby bliskości, bezpieczeństwa, przygody czy akceptacji. W codziennym pośpiechu i świecie pełnym racjonalnych zasad łatwo stracić kontakt z tym wewnętrznym głosem.

Magiczna kula stwarza przestrzeń, w której dziecko może zatrzymać się, posłuchać siebie i zanurzyć się w swoich marzeniach. To nie tylko zabawa – to sposób na budowanie samoświadomości i poczucia, że nasze pragnienia są ważne i mogą się spełnić.

Praca z magiczną kulą to coś więcej niż zwykła zabawa – to rytuał uważności i wewnętrznej podróży. Regularne korzystanie z niej pozwala lepiej rozumieć siebie i swoje emocje. Nie chodzi tu o wychowanie, lecz o relację – zarówno z dzieckiem, jak i samym sobą.

Jak się przygotować?

Przede wszystkim, do pracy z metodą szklanej kuli potrzebujemy stworzyć (lub ewentualnie kupić) kulę. Najważniejszym elementem jest przezroczyste naczynie – może to być szklana kula, okrągły słoik lub inny szklany pojemnik, który pozwoli dziecku obserwować wnętrze. Dodatkowo przyda nam się:

Woda – najlepiej przegotowana lub destylowana
Brokat lub sztuczny śnieg – symbolizujący emocje
Gliceryna – kilka kropel sprawi, że brokat będzie wolniej opadał
Mocny klej – najlepiej wodoodporny lub pistolet na gorąco

Tworzenie własnej szklanej kuli z dzieckiem

Proces tworzenia szklanej kuli z dzieckiem to nie tylko przygotowanie narzędzia do pracy nad emocjami, ale również cenna lekcja współpracy i kreatywności, wspierająca rozwój emocjonalny dzieci w wieku przedszkolnym.

Rozpocznij od dokładnego umycia i wysuszenia wybranego naczynia.
W tym czasie można przygotować z dzieckiem „bazę” – na przykład z waty lub mchu, która będzie imitowała śnieg lub podłoże.
Teraz pora na napełnienie naczynia wodą. Woda powinna zajmować około 3/4 objętości. Do wody dodajemy brokat – to moment, który dzieci uwielbiają najbardziej. Dla lepszego efektu można dodać kilka kropel gliceryny, dzięki czemu brokat będzie wolniej opadał po potrząśnięciu.

Na koniec, gdy figurka jest już stabilnie przymocowana do nakrętki, a woda z brokatem przygotowana, zakręcamy naczynie. Jeśli chcemy, aby nasza kula była szczelna, można dodatkowo zabezpieczyć brzegi nakrętki klejem.

Tak przygotowana szklana kula jest gotowa do wykorzystania w ćwiczeniach rozpoznawania i regulowania emocji.

Przygotowanie miejsca

Pokój powinien być cichy, bez zbędnych bodźców. Bez telefonu, telewizji, głośnych dźwięków.
Klimat sprzyjający wyciszeniu: przygaszone światło, delikatna muzyka w tle.
Wygodne miejsce do siedzenia – dywan, poduszki, koc.
W centrum uwagi leży magiczna kula, otoczona lampkami lub świecą, by podkreślić wyjątkowy charakter tego momentu.

Kiedy wszystko jest gotowe, rozpoczynamy podróż do wnętrza siebie.

Jak przeprowadzić „podróż” z szklaną kulą?

Siadamy z dzieckiem na podłodze w wygodnej pozycji. Odkładamy na bok wszystkie inne przedmioty. Od tej chwili tylko mówimy – spokojnym, cichym głosem, robiąc długie pauzy, które pomagają zanurzyć się w wyobraźni.

„Ta magiczna kula jest wyjątkowa. Pomoże Ci zajrzeć w głąb siebie i odkryć Twoje najskrytsze marzenia.”

Następnie poprowadź dziecko w kierunku relaksu:

Zamknijcie oczy i wsłuchajcie się w wasz oddech.
Świadomie oddychaj – głęboki wdech, powolny wydech.
Skup się na ciele i opowiedz dziecku, jak jego części ciała odpoczywają
Uspokój myśli, zostawiając na chwilę codzienność za sobą.

Umieść szklaną kulę na środku i poproś dziecko, aby się jej uważnie przyjrzało. Możesz powiedzieć:

„Spójrz na tę kulę – jest jak magiczne okno do Twojego świata. Co w niej widzisz?”

Dziecko zaczyna opisywać obraz, który pojawia się w kuli. Może to być miejsce, w którym czuje się szczęśliwe, sytuacja, której pragnie, lub postać, która symbolizuje jego emocje.

Jeśli dziecko nie wie, co powiedzieć, pomóż mu pytaniami:

➡ „Jaka jest pogoda w tej kuli? Czy jest tam jasno czy ciemno?”
➡ „Czy są tam ludzie, zwierzęta? Jak wyglądają?”
➡ „Co robisz w tej kuli? Czy jesteś tam sam, czy ktoś jest z Tobą?”
➡ „Jak się tam czujesz?”

Dzięki tym pytaniom dziecko stopniowo nadaje kształt swoim emocjom i lepiej je rozumie.

Externalizacja – wyciąganie obrazów na zewnątrz

Gdy dziecko już dokładnie opisało swoją wizję, czas na externalizację – czyli przeniesienie tych obrazów do świata rzeczywistego. To ważny etap, który pomaga dziecku zdystansować się od swoich trudności i zobaczyć je z innej perspektywy.

Jak to zrobić?

✅ Możecie narysować to, co dziecko widziało w kuli.
✅ Możecie zbudować scenę z klocków lub figurek.
✅ Możecie stworzyć opowieść – co wydarzyło się w tej kuli?

Jeśli w kuli pojawił się lęk, warto zadać pytania:

➡ „Jak myślisz, czego potrzebuje ten lęk, żeby się zmniejszył?”
➡ „Czy jest coś, co możesz zrobić, aby było Ci tam lepiej?”

Czasem dziecko samo znajduje odpowiedzi, które pomagają mu poczuć się silniejszym i bezpieczniejszym.

Dlaczego to działa?

Dzieci mają naturalną zdolność do myślenia magicznego – dla nich wyobraźnia to rzeczywistość. Między 3. a 7. rokiem życia widzą świat w sposób pełen symboliki – wierzą, że chmury mogą płakać, a pluszowe misie naprawdę je kochają. To właśnie ta umiejętność pozwala im wyrażać swoje emocje poprzez obrazy w szklanej kuli.

Nawet starsze dzieci (a także dorośli!) mogą skorzystać z tej metody, ponieważ nasza podświadomość często „przemawia” do nas przez obrazy. Dzięki szklanej kuli uczymy dzieci, że ich emocje są ważne, a każda trudność może zostać oswojona, jeśli tylko pozwolimy sobie ją zobaczyć i zrozumieć.

2. Szklana kula jako narzędzie do wspomagania samoregulacji

Wyobraź sobie szklaną kulę, która pokazuje wyłącznie negatywne scenariusze przyszłości. Tak właśnie często wygląda świat w oczach dzieci, które dopiero uczą się zarządzać swoimi emocjami. Rozwój emocjonalny dzieci to proces, który wymaga szczególnej uwagi i odpowiedniego wsparcia ze strony dorosłych.

Samoregulacja, czyli umiejętność zarządzania własnymi emocjami i zachowaniami, jest kluczowym elementem rozwoju najmłodszych. Dlatego właśnie metoda szklanej kuli stała się skutecznym narzędziem wspierającym dzieci w rozpoznawaniu i radzeniu sobie z trudnymi uczuciami.

Podstawy metody

Koncepcja szklanej kuli nawiązuje do metafory, która pokazuje, jak dzieci często postrzegają swoje emocje – jako coś zamkniętego w przezroczystym, ale niedostępnym świecie. Tak jak w kuli wszystko jest widoczne, ale oddzielone od rzeczywistości, tak samo dzieci widzą swoje uczucia, ale nie zawsze potrafią je zrozumieć czy kontrolować.

Jak szklana kula pomaga wizualizować emocje

Szklana kula działa jako narzędzie wizualizacji, które pozwala dzieciom zobaczyć, jak wyglądają ich emocje. Dzieci wyrażają swoje przeżycia w sposób ekspresyjny – ich emocje są zwykle silne i gwałtowne, często nieadekwatne do zaistniałej sytuacji.

Przede wszystkim, szklana kula pomaga dzieciom nazwać i rozpoznać różne stany emocjonalne. Gdy dziecko widzi, jak drobinki w kuli wirują podczas potrząsania (symbolizując wzburzenie), a następnie powoli opadają (symbolizując uspokojenie), otrzymuje konkretny, wizualny obraz swoich wewnętrznych procesów. To sprawia, że abstrakcyjne pojęcia stają się dosłownie „widoczne”.

Dlaczego metoda działa u dzieci w wieku przedszkolnym

Dzieci w wieku przedszkolnym znajdują się w kluczowym okresie rozwoju emocjonalnego. W tym czasie uczą się rozpoznawać własne uczucia oraz empatii wobec innych. Metoda szklanej kuli jest szczególnie skuteczna z trzech powodów:

Konkretność – przedszkolaki myślą w sposób konkretny, a nie abstrakcyjny. Szklana kula daje namacalny obraz tego, co dzieje się wewnątrz nich.
Zaangażowanie zmysłów – metoda angażuje wzrok i dotyk, co odpowiada naturalnym potrzebom poznawczym dzieci w tym wieku.
Poczucie sprawczości – dzieci odkrywają, że mogą wpływać na to, co dzieje się w kuli (np. uspokajając wirujące drobinki), co buduje przekonanie, że mogą też kontrolować własne emocje.

Dzieci, które mają zapewnioną możliwość bezpiecznego odreagowania emocji, są spokojniejsze, pewniejsze siebie oraz bardziej empatyczne. Ponadto łatwiej im akceptować i rozumieć emocje rówieśników oraz przewidywać konsekwencje swoich zachowań.

Praktyczne ćwiczenia z wykorzystaniem szklanej kuli

Kiedy szklaną kulę mamy już przygotowaną, możemy przejść do konkretnych ćwiczeń, które pomogą dziecku rozwijać inteligencję emocjonalną.

Nazywanie i rozpoznawanie podstawowych emocji

Początkowo warto skupić się na podstawowych emocjach, które dzieci najłatwiej rozpoznają. Podczas pracy z kulą, potrząśnij nią delikatnie i zapytaj dziecko: „Jak myślisz, jaką emocję przypominają wirujące drobinki?”. Następnie zachęć dziecko do nazywania emocji, które widzi – radość, smutek, złość czy strach.

Praktycznym ćwiczeniem jest również zabawa w „Scenki emocji”, gdzie dziecko odgrywa krótką scenkę z dominującą emocją, trzymając w ręku szklaną kulę, a my zgadujemy, o jaką emocję chodzi. Dzięki temu dziecko nie tylko rozpoznaje emocje, ale również uczy się je wyrażać.

Ćwiczenie "Burza w kuli" - praca z trudnymi emocjami

„Burza w kuli” to ćwiczenie szczególnie pomocne, gdy dziecko przeżywa trudne emocje. Kiedy widzę, że maluch jest zdenerwowany lub rozdrażniony, podaję mu kulę i mówię: „Potrząśnij nią tak mocno, jak bardzo jesteś zły”. Wirujące gwałtownie drobinki symbolizują burzę emocjonalną, którą dziecko przeżywa wewnątrz.

Po wyrzuceniu z siebie złości poprzez potrząsanie kulą, zachęcam dziecko do obserwowania, jak powoli drobinki opadają. Mówię: „Widzisz, jak burza powoli się uspokaja? Twoja złość też może się tak wyciszyć”.

Technika "Spokojne opadanie" - nauka wyciszania

Z kolei technika „Spokojne opadanie” świetnie sprawdza się jako metoda wyciszająca. Proszę dziecko, by położyło się wygodnie, trzymając kulę w dłoniach. Pokazuję, jak wykonywać głębokie, spokojne oddechy, obserwując jednocześnie powolne opadanie drobin w kuli.

„Oddychaj głęboko i patrz, jak drobinki powoli opadają na dno. Z każdym oddechem stają się coraz spokojniejsze, podobnie jak ty” – takie proste instrukcje pomagają dziecku przejść od stanu pobudzenia do wyciszenia.

Włączanie metody szklanej kuli w codzienne życie

Metoda szklanej kuli przynosi najlepsze rezultaty, gdy staje się częścią codziennych rytuałów rodzinnych. Nie wystarczy stosować ją okazjonalnie – prawdziwy rozwój emocjonalny dzieci wymaga regularności i konsekwencji.

Poranne i wieczorne rytuały z kulą

Poranek i wieczór to idealne momenty na włączenie szklanej kuli do rutyny dziecka. Rytuały nadają strukturę i rytm życia najmłodszych, wprowadzając porządek do ich często chaotycznego świata. Dzieci, które mają stałą rutynę, zazwyczaj lepiej radzą sobie z emocjami i wcześniej uczą się odpowiedzialności.

Poranna sesja z kulą może trwać zaledwie 3 minuty – obserwowanie spokojnie opadających drobin pomoże dziecku rozpocząć dzień w spokojnym nastroju. Wieczorny rytuał może być natomiast połączony z wyciszeniem przed snem. Przygaszone światło i spokojna atmosfera wspomagają efekt uspokajający. Mogę wtedy przeczytać maluchowi bajkę, jednocześnie wykorzystując kulę jako element wizualizacji opowiadanej historii.

Reagowanie na trudne sytuacje emocjonalne

Szklana kula stanowi doskonałe narzędzie do natychmiastowej reakcji w trudnych emocjonalnie momentach. Kiedy widzę, że dziecko jest pobudzone lub zdenerwowane, proponuję mu „przerwę na szklaną kulę” – podobnie jak dorośli mogą zrobić sobie „przerwę na toaletę”, by ochłonąć w trudnej sytuacji.

Potrząsając kulą, dziecko może symbolicznie wyrazić intensywność swoich emocji, a następnie obserwując opadające drobinki, uczy się, że nawet najsilniejsze uczucia z czasem się wyciszają. Jest to szczególnie pomocne, gdy zauważę u dziecka oznaki „emocjonalnej kuli śnieżnej” – narastającej lawiny reakcji emocjonalnych.

Wnioski

Szklana kula to nie tylko piękny rekwizyt, ale także potężne narzędzie do rozmów o emocjach. Uczy dzieci, jak nazywać swoje uczucia, daje przestrzeń do wyrażania marzeń i pomaga oswoić lęki.

Jeśli chcesz wspierać swoje dziecko w trudnych chwilach, spróbuj tej metody. Może się okazać, że ta magiczna podróż do wnętrza siebie otworzy nowe drzwi do rozmowy, bliskości i wzajemnego zrozumienia.

Czy próbowałeś już kiedyś takiej techniki?

Artykuł Jak Wspierać Rozwój Emocjonalny Dzieci? Metoda Szklanej Kuli pochodzi z serwisu Bliskościowy Tata.

Dopamina i jej wpływ na dzieci

admin — Wed, 01 Jan 2025 14:43:14 +0000

Świat, w którym żyjemy jest naprawdę piękny – przez lata pracy nad rozwojem wysokiej technologii przynosi nam codziennie nowe możliwości, o których nasi przodkowie nawet nie śnili. Żyjemy szybko i mamy wszystko na wyciągnięcie ręki, możemy pracować z różnych miejsc, latać na drugi koniec świata, a w naszych dłoniach jest narzędzie (Internet), które daje nam natychmiastowy dostęp do informacji, wiedzy, zamówienia jedzenia, wezwania taksówki, sprawdzenia pogody, znalezienia szybkiej rozrywki i odreagowania dla mózgu. Chcemy osiągać wciąż więcej, mieć więcej i żyć szybciej, ale nie można się temu dziwić, bo informacje obiegają świat z taką prędkością, że są „przeterminowane” już w ciągu dwóch dni. A do naszego mózgu bez przerwy uderzają nowe rzeczy…

Czy jesteśmy do tego przystosowani? I jaki ma to wpływ na nasze dzieci?

Ewolucyjnie przyzwyczajeni jesteśmy do dość spokojnego życia. Zwróć uwagę na to, że nasi rodzice i dziadkowie nie mieli samochodów, pralek i zmywarek, a jednak opowiadają, że czasu było kiedyś „jakby więcej” i nikt nigdzie się nie spieszył. Jak to możliwe? Najpewniej byli inaczej zaprogramowani, bo długość doby nie zmieniła się w ciągu ostatnich 50 lat, ale rzeczy, które teoretycznie miały ludziom coś przyspieszyć i ułatwić niestety w przewadze okazały się złodziejami czasu i zdrowia.

Czas, który przeciętny człowiek spędza przed ekranem wciąż rośnie i nie pozostaje to bez znaczenia ani dla nas, dorosłych, ani dla naszych dzieci. Jesteśmy przez praktycznie całą dobę bombardowani informacjami, ale także promocjami, sztuczkami marketingowymi, nawoływaniem do akcji i reakcji w Social Mediach i reklamach – to wszystko nie jest obojętne dla naszego mózgu. Psychologia sprzedaży i marketingu celowo skraca nam przepływ informacji, ale sprawia także, że wciąż budzą się w nas potrzeby posiadania nowych rzeczy lub nowszych modeli rzeczy, które już mamy, bo ciągle nam nowe korzyści. I niestety – nasze dzieci korzystając z naszych telefonów lub oglądając telewizję, a nawet chodząc do marketu (!) są na te sztuczki wystawiane już od najmłodszych lat.

Prawidłowy cykl dobowy, higiena snu, nieprzetworzone jedzenie, spędzanie czasu na świeżym powietrzu, balans między pracą a odpoczynkiem – to frazy, które niegdyś reprezentowały normalne życie. Teraz natomiast jesteśmy od nich tak daleko, że traktujemy je jako element terapii, gdy pojawiają się u nas problemy ze zdrowiem, bo to właśnie mała ilość snu, ciągły stres, przetworzone jedzenie, wszechobecny cukier i ciągłe spędzanie czasu przed ekranem przynosi nadciśnienie tętnicze, za wysoki poziom kortyzolu, chorą tarczycę czy insulinooporność. Przed rozwojem technologii (szczególnie informacyjnej), człowiek na przyjemność i satysfakcję musiał zapracować i celebrował każde ich przejawy, a dzisiaj jest zupełnie inaczej i ośrodki nagrody w naszych mózgach są stymulowane tak intensywnie, że u przeciętnego człowieka od rana do nocy nie mają chwili wytchnienia. Niestety także nasze dzieci żyją w tym świecie i tego właśnie doświadczają od najmłodszych lat – dosłownie żyją w zbyt dużym stężeniu dopaminy.

Czym jest dopamina i jaki ma wpływ na nasze życie?

Jest w naszym mózgu pewien specjalny ośrodek – ośrodek przyjemności, czyli nagrody. Kiedy zrobimy coś, co sprawia nam radość i zadowolenie, w tej części mózgu wydziela się dopamina. Dopamina należy do związków chemicznych z grupy katecholamin i spełnia bardzo istotną funkcję przekaźnika w synapsach w ośrodkowym układzie nerwowym.

Udowodniono, że jej działanie wpływa pozytywnie na samopoczucie, energię, chęć do działania, oraz motywację, a także wiele innych procesów m.in. odpowiada za uczucie szczęścia (słynne „motyle w brzuchu”), wpływa na ciśnienie tętnicze krwi, prawidłowy metabolizm, prawidłowe funkcjonowanie mózgu, pracę układu immunologicznego oraz regulację cyklu snu i czuwania. Tak naprawdę w dopaminie nie doszukiwalibyśmy się niczego złego, gdyby nie to, że dzisiejsza wspomniana już szybkość życia i wysoka technologia nagradza mózg człowieka dosłownie bez żadnych przerw…

Niestety nieustanna stymulacja ośrodka nagrody wbrew pozorom nie sprawia, że jesteśmy szczęśliwsi. Wręcz przeciwnie – apetyt rośnie w miarę jedzenia i im intensywniejsze bodźce stymulują nasz mózg, tym większy odczuwamy „głód”, by je nadal dostarczać i wzmagać ich intensywność. Tak naprawdę z czasem staje się to uzależniające, a często nie mamy świadomości, że „zwykłe” czynności mogą nas stymulować do uzależnienia przez wzrost dopaminy. Możemy zupełnie nieświadomie uzależniać się od smartfonu, od gier komputerowych, od seksu, od nikotyny, ale także od zakupów czy oglądania seriali.

Dopamina dosłownie prosi o ciągłą stymulację, ale niestety w czasach, w których żyjemy ciężko ją w pełni zaspokoić. Tym bardziej, że nasz mózg nigdy nie ma dosyć i sprawdzono to już dawno temu w eksperymencie przeprowadzonym na szczurach. Najpierw do ich mózgów podłączono elektrody stymulujące układ nagrody w ich mózgach, a później „wręczono im” specjalną dźwignię, po której naciśnięciu delikatny prąd stymulował mózg i wyzwalał dopaminową przyjemność. Co zaczęły robić szczury? Dokładnie… Zaczęły naciskać dźwignię bez przerwy – przestały być zainteresowane jedzeniem, nawet wtedy, kiedy były już wycieńczone z głodu. Nie potrafiły zaprzestać autostymulacji i pewnym momencie poświęciły nawet podstawowe potrzeby – takie, jak głód, przestały jeść, bo wolały naciskać dźwignię. Taką moc ma nadmiernie stymulowany układ nagrody w naszych mózgach. Niestety identycznie działa to w mózgu dziecka – na pewno spotkała Was już kiedyś taka sytuacja, w której dziecko tak dobrze się bawiło w jakimś miejscu (lub oglądało telewizję…), że „zapomniało” o tym, że jest głodne lub chce do toalety. I oczywiście „normalna” dawka dopaminy jest nam bardzo potrzebna, ale nadmierna stymulacja układu dopaminowego sprawia, że wyrzutów dopaminy w mózgu jest coraz więcej i potrzeby na ten wyrzut ciągle rosną. Dokładnie to dzieje się z naszym dzieckiem, kiedy dajemy mu pograć na telefonie, czy konsoli – dziecko, które kończy godzinną sesję grania, ma podwójnie podniesiony poziom tego hormonu w mózgu.

Sztucznie podniesiony poziom dopaminy i co za tym idzie, chęć dalszego nagradzania się sprawia, że niektórzy mają problem z oderwaniem się od gier, filmów, seriali czy niezdrowych przekąsek, dokładnie tak jak wyżej wspomniane szczury, a niestety „przestymulowane” dzieci się nudzą.

Dlaczego dziecko, które ma „szlaban” na komputer, często nie może znaleźć sobie zajęcia i zgłasza, że się nudzi? Zazwyczaj jest to spowodowane tym, że po nadmiernej stymulacji układu nagrody, normalna podaż dopaminy jest niewystarczająca. Dosłownie „normalne życie” i „zwykłe zabawy” stają się dla naszego dziecka nudne… Niestety docelowo prowadzi to nie tylko do pogorszenia relacji z rówieśnikami czy do nieumiejętności zorganizowania sobie czasu wolnego, ale także do problemów z koncentracją, częstą irytacją oraz niecierpliwością.

Czym jest dopamina i jaki ma wpływ na nasze życie?

Jak możesz łatwo się domyślić ciągłe stymulowanie ośrodka nagrody i jego permanentne niezaspokojenie nie będzie odbijać się wyłącznie na takich aspektach życia jak nauka, koncentracja czy ciągłe niezadowolenie z życia. Niestety ogromną przeszkodą dla naszego zdrowia jest tutaj także ciągły dostęp do wysoko smakowitego jedzenia. Wiemy z badań, że otyłość jest chorobą, która wciąż postępuje i dotyka coraz to młodsze osoby, a także wiele dzieci. Jest to wynik tego, że mamy jedzenie dosłownie na wyciągnięcie ręki, często nie musimy nawet go przygotowywać (bo może zostać dostarczone pod nasze drzwi już gotowe), a producenci żywności prześcigają się w coraz to nowych smakach, opakowaniach i reklamach chipsów, słodkich napojów i słodyczy. Mówiąc o dopaminie, nie możemy pominąć tego aspektu, bo cukier jest jej głównym stymulantem (obok alkoholu i nikotyny).

Czym jest dopamina i jaki ma wpływ na nasze życie?

Owszem. I często niestety jest równie problematyczny, ale największe niedobory dopaminy zauważa się u osób (i dzieci) z ADHD. Właściwie życie osób z ADHD może być ciągłą walką o dopaminę, bo zawsze kiedy dzieje się coś „nudnego”, a dokładniej spokojnego i usystematyzowanego, mózg osoby z ADHD zaczyna poszukiwać dodatkowych bodźców.

Dzieci poszukujące tych bodźców „z zewnątrz” najczęściej mają problem ze spokojnym siedzeniem, skupieniem się na jednej czynności (lub na lekcji), ciągłym poruszaniem się, czy zaczepianiem i zagadywaniem innych – można w takich wypadkach (w połączeniu z innymi objawami) podejrzewać występowanie u dziecka zespołu ADHD czyli czyli zaburzenia koncentracji uwagi z nadmierną aktywnością. Źródłem „wewnętrznym” tych bodźców jest natomiast odpływanie do fantazji oraz zamyślanie się w nieodpowiednich sytuacjach, często określane jako „myślenie o niebieskich migdałach”. W codziennych kontekstach możemy je dostrzec wówczas, gdy zauważamy, że dziecko gubi wątek, „zawiesza się” lub podczas rozmowy nie potrafi się skupić i zapomina, co chciało powiedzieć albo nagle traci kontakt z rzeczywistością – w tym wypadku możemy podejrzewać u dziecka ADD.

ADHD i ADD to dwie twarze objawów niedoboru dopaminy. Klasyczne ADHD łatwiej jest jednak zauważyć, gdyż (w przypadku dzieci) osoba cierpiąca na ten rodzaj zaburzenia koncentracji uwagi, jest wyraźnie widoczna wśród rówieśników (w przedszkolu lub szkole). ADD jest natomiast zdecydowanie trudniejsze do zauważenia, ponieważ te osoby z reguły dekoncentrują się „po cichu” i o wiele później jesteśmy w stanie podejrzewać jakikolwiek problem.

Dopaminowy detoks czyli slow life w praktyce

Choć dopaminowy detoks wydaje się całkiem sensowny i korzystny dla zdrowia, brakuje dowodów naukowych na skuteczność takiej kuracji czy nawet słuszność koncepcji. Dopamina jest nam potrzebna w codziennym funkcjonowaniu i musimy stymulować nasz ośrodek nagrody, ale warto przestawić go na czerpanie radości z nieco innych czynności. Tak, żeby endorfiny wydzielały się nie tylko dzięki używkom, serialom czy social mediom.

Życie w duchu slow life to filozofia, której celem jest życie w zgodzie z wyznawanymi wartościami, z dala od bieganiny codziennego życia. Dosłowne wciśnięcie hamulca bezpieczeństwa, tak, aby zwolnić tempo życia i postawić na jego jakość. Wg filozofii slow life powinniśmy stawiać na pierwszym miejscu siebie i swoje potrzeby, a także swoje zdrowie fizyczne oraz psychiczne. Życie w duchu slow life zakłada słuchanie siebie, dążenie do samorealizacji oraz czerpania przyjemności codzienności i otaczającego nas świata, rezygnując z „zabijaczy czasu” i mnożenia niepotrzebnych obowiązków.

Z reguły, wyznając filozofię slow life, rezygnujemy z częstego korzystania z telefonów, komputerów i innych ekranów, a zamiast tego staramy się być bliżej natury i stawiamy na zrównoważony rozwój. Pozwala nam to znacznie zredukować stres, ale także sprawia, że „przestawiamy się na inne tory”. Życie w duchu slow life uczy czerpania radości ze spacerów, aktywności fizycznej, jogi na świeżym powietrzu, czytania książek, zbierania kasztanów, spacerowania lasem czy brzegiem morza. Codzienne „znalezienie czasu” poprzez rezygnację z poświęcania go na przyswajanie dopaminowych treści, czy krótkich filmików, trzymających nasz mózg w napięciu i stymulujących ośrodek nagrody sprawia, że nasze życie dosłownie wyhamowuje, a my (i nasze dzieci!) mamy czas na inne rzeczy. Nagle okazuje się, że nie musimy się spieszyć i mamy czas na wspólne gotowanie, rysowanie czy na podziwianie ptaków albo robaków w ich naturalnym środowisku. Brak pośpiechu i narzucania sobie wielu obowiązków, ale także rezygnacja z zagracania mieszkania i dążenie do ograniczenia rosnącego konsumpcjonizmu sprawia, że jesteśmy nie tylko spokojniejsi i szczęśliwsi, ale też zdecydowanie bardziej wypoczęci. Ograniczenie zakupów wpływa także pozytywnie na inne aspekty naszego życia – nagle nie musimy gonić na pieniędzmi, bo mamy ich więcej albo nie musimy wciąż sprzątać mieszkania, bo nadmiar rzeczy nie powoduje ciągłego bałaganu.

Twoje dziecko, wkraczając w dorosłe życie podziękuje Ci za takie przekonania, umiejętności i nawyki. W gonitwie za wykształceniem, pracą i pieniędzmi będzie bowiem potrafiło dostrzegać piękno przyrody i „małych rzeczy”, dzieląc się radością i życzliwością. Wszyscy powinniśmy stawiać siebie i swoje zdrowie na pierwszym miejscu, bo tylko spokój i wewnętrzna radość może dać Tobie i Twojej rodzinie wiele lat pomyślności i zdrowia.

Źródło i więcej informacji w następujących książkach:

„Dopamine Nation: Finding Balance in the Age of Indulgence” – Anna Lembke

„Stolen Focus: Why You Can’t Pay Attention” – Johann Hari

Artykuł Dopamina i jej wpływ na dzieci pochodzi z serwisu Bliskościowy Tata.

Słodki problem? Nadmiar cukru w diecie dziecka

admin — Fri, 20 Sep 2024 22:04:29 +0000

Słodycze w diecie dziecka to temat, który powraca jak bumerang i nierzadko spędza rodzicom sen z powiek. Z jednej strony to dobrze, bo oznacza jednoznacznie, że jako społeczeństwo jesteśmy już coraz bardziej świadomi – zarówno tego, że cukier ukryty jest już niemal wszędzie, jak i tego, że przynosi szkodliwe skutki w przyszłości. Jednak czy da się wyeliminować słodkości z życia naszego dziecka całkowicie? Pewnie nie. Prędzej czy później trafi do rówieśników, do przedszkola i na urodziny kolegi, gdzie pojawi się fura cukru ukryta w kolorowych etykietach. Zakaz to nie jest rozwiązanie – możemy ustalić to już na wstępie, ale musimy znaleźć inne rozwiązanie, aby nauczyć się żyć ze słodkim smakiem i docelowo pomóc naszemu dziecku zbudować pozytywną relację z jedzeniem.

Dziecko i słodki smak

Przede wszystkim warto pamiętać o tym, że słodki to pierwszy smak, jaki poznajemy. Słodki jest płyn owodniowy, a także mleko matki. Nic więc dziwnego, że smak ten kojarzy się z bezpieczeństwem, ciepłem, czułością i jest równoznaczny z pełnym brzuszkiem. Niestety – jest też niebezpieczny, a dokładniej mocno uzależniający. O ile człowiek zawsze jadł słodkie rzeczy (węglowodany to źródło energii i już nasi przodkowie trudzili się zbieraniem słodkich owoców, które szybko dodawały siły w dalszym poszukiwaniu pożywienia), o tyle w dzisiejszym świecie największym problemem jest to, że cukier dodawany jest dosłownie wszędzie i to często w ogromnych ilościach, a w sklepowych słodyczach dodatkowo towarzyszy mu niezdrowy tłuszcz. Producenci tych wyrobów wcale nie pomagają, wciąż prześcigając się w walce o wysoką smakowitość i najlepszą reklamę (np. umieszczając na mocno słodzonych płatkach śniadaniowych opakowań ze zdjęciem popularnych bohaterów bajek).

Z aktualnych danych statystycznych wynika, że wciąż obserwuje się tendencję wzrostową spożycia cukru zarówno wśród dorosłych, jak i wśród dzieci. Nie można się temu dziwić, ponieważ poza uzależniającym działaniem cukru niebezpieczna jest także jego powszechna ilość. Dziś „słodycze” to nie tylko produkty, które kojarzą nam się z deserem czy podwieczorkiem, ale także wiele przetworzonych produktów jak właśnie płatki śniadaniowe, jogurty, serki, musli, mleka smakowe czy gotowe „placuszki” albo naleśniki z dyskontów. Nawet rzeczy, które mogą nam się wydawać potencjalnie zdrowe i dobre dla dzieci – jak soki owocowe czy musy w tubkach – zawierają ogromne ilości cukru dodanego, a przy tym niestety są pozbawione najważniejszej części owoców, czyli błonnika pokarmowego, który zapewnia sytość i pozytywnie wpływa na pracę jelit.

Nasze dziecko żyjąc w tym otoczeniu, będzie z pewnością traktować takie produkty jako zupełnie normalne i to naszym zadaniem jest znalezienie pewnego rodzaju balansu w diecie, ale o tym za chwilę.

Jaki realny wpływ ma cukier na nasze dziecko…

Wszyscy wiemy, że słodycze psują zęby, osłabiają apetyt na zdrowe produkty i prowadzą do otyłości, a także związaną z nią chorób jak cukrzyca typu II, miażdżyca i nadciśnienie tętnicze. Niewiele jednak mówi się o tym, że w przypadku małych dzieci cukier ma ogromny wpływ na ich rozwój oraz na pracę mózgu. Dzieci spożywające zbyt duże ilości cukru mogą mieć problemy ze snem, a także są bardziej agresywne, nerwowe i gorzej reagują na stres. Poza tym można u nich zaobserwować duże wahania nastrojów i nadpobudliwość.

Czy istnieje idealny sposób na słodkości w diecie naszego dziecka?

Pewnie nie. Jednak są rzeczy, które musimy z góry ustalić sami ze sobą, a później mocno się ich trzymać, żeby pomóc naszemu dziecku w zderzeniu się ze światem pełnym cukru. Zacznijmy od trzech najważniejszych rzeczy, których NIE POWINNIŚMY robić:

1. Zakazany owoc smakuje najlepiej

Jeśli w pierwszej kolejności przyszło Ci do głowy rozwiązanie, by wyeliminować cukier i masz nadzieję na całkowite usunięcie słodkości z Waszej diety to lepiej dwa razy to przemyśl. W przypadku najmniejszych dzieci (do 2 roku życia) to oczywiście świetne i rekomendowane przez WHO rozwiązanie, ale w przypadku przedszkolaków i dzieci w wieku szkolnym mogą pojawić się schody. Dziecko prędzej czy później trafi na słodycze, spróbuje i dowie się, czego nie ma w domu. Niestety taka sytuacja może okazać się punktem zapalnym do późniejszych zaburzeń odżywiania. Dziecko pragnąc słodyczy, może ukrywać się przed rodzicami z ich jedzeniem, a w miejscach publicznych korzystać z każdej możliwości do zjedzenia ich.

jeżeli nie mamy czegoś, na co dzień to chcemy „nadrobić”, gdy mamy ku temu okazję. Podobny schemat występuje przy popularnych w krajach skandynawskich rozwiązaniach typu „Słodka sobota”, które niestety mogą mieć więcej negatywnych skutków niż korzyści.

2. „Czekoladkę zjesz dopiero jeśli będzie zjedzony cały obiad”

Takie i podobne sformułowania pojawiają się praktycznie w każdym domu, jednak nie mamy świadomości jak bardzo faworyzują słodycze. Obiad w głowie dziecka oznacza się tu jako coś obowiązkowego, co trzeba zjeść, żeby dostać nagrodę w postaci słodkości. Jeżeli zależy nam, żeby dziecko miało pozytywną relację ze słodyczami, to nie powinniśmy ich stawiać wyżej od innego jedzenia. Przeciwnie – powinno ono być zwykłym, jednym z wielu rodzajów jedzenia, które można jeść w podobnych ilościach co pozostałe. Wiadomo bowiem, że jeżeli dieta dziecka jest urozmaicona i zawiera wszystkie makroskładniki, jest dobrze zbilansowana oraz bogata w witaminy i składniki mineralne to kawałek czekolady czy (o zgrozo!) czekoladowe jajko z zabawką w środku niewiele zmienią.

3. Nie łącz słodyczy z pozytywnymi rzeczami

Podstawą zaburzeń odżywiania takich jak bulimia czy kompulsywne objadanie jest wiązanie jedzenia z emocjami, a niestety słodycze wiodą w tym prym, ponieważ potrafią najlepiej „pocieszyć” dostarczając endorfin. Jeżeli od najmłodszych lat dzieci dostają słodycze w ramach prezentów, nagród czy na pocieszenie to niestety automatycznie kojarzą się one z pozytywnymi momentami (nazywamy to kondycjonowaniem) Pamięć emocjonalna to jedna z najsilniejszych pamięci naszego mózgu, więc fundując naszym dzieciom najpiękniejsze chwile w towarzystwie słodkości, pracujemy na ich problem ze słodyczami w przyszłości. Dorosły szukający pocieszenia w jedzeniu to często dawne dziecko pocieszane czy „kochane” jedzeniem. Okazywanie miłości w ten sposób niestety nie prowadzi do niczego dobrego.

Co zatem może nam pomóc w uporaniu się ze „słodkim problemem”?

1. Wyraźny podział na słodkie i słone

Twoje dziecko od najmłodszych lat powinno uczestniczyć w swoich wyborach żywieniowych, ale także odróżniać słodkie i słone produkty. Jeżeli decyduje się na jogurt czy płatki na śniadanie lub robicie naleśniki na obiad to warto uświadomić dziecko, że pozostałe posiłki nie będą zawierać słodkich elementów. Dziecko musi nauczyć się, że nie tylko słodycze są słodkie – słodkie są także soki, musy czy owoce. Uświadamianie dziecka na tym etapie może odegrać tutaj kluczową rolę.

2. Słodkie talerzyki

Zasada słodkiego talerzyka to jedna z najlepszych rozwiązań dla rodziców, którzy lubią mieć słodycze pod kontrolą. Polega ona na przygotowaniu (w okolicy podwieczorka) kolorowego talerzyka ze „słodyczami”. Może to być np. kawałek czekolady, ciastko, pokrojone jabłko, mandarynka i kiwi albo banan, cukierek, gruszka, maliny i trzy żelki. Zasada jest prosta – wszystko na talerzyku jest słodkie, ale zachowujemy zasadę 80/20 (generalnie polecaną przez dietetyków w racjonalnym żywieniu) i 80% talerzyka stanowią słodkie owoce a 20% „prawdziwe” przetworzone produkty rekreacyjne.

3. Rozmawianie z dzieckiem

Dziecko poza podstawową wiedzą (podziałem jedzenia na słodkie i słone) powinno mieć świadomość tego co i dlaczego nie jest dla niego dobre. To nasze zadanie – choć trudne i pracochłonne – aby edukować dzieci w zakresie zdrowego odżywiania, ale także uświadomić im, jakie negatywne skutki zdrowotne może mieć dla nich nadmiar cukru. Świetną podstawą do takiej rozmowy może być bajka Słodka Zagadka, mojego autorstwa (link), która opowiada historię przyjaznej rodziny misiów, w której nagle (po wizycie cioci z walizką słodyczy ) misie zaczęły się bardzo źle czuć. Dopiero Mądra Sowa pomogła im rozwiązać zagadkę tych strasznych zmian – zwracając im uwagę na słodycze, które zaczęły jeść w dużych ilościach. Książka dostępna w trzech wersjach językowych

Ta historia wyraźnie zobrazuje dziecku jak bardzo ważne są podejmowane decyzje żywieniowe i jak wiele rzeczy może się zmienić w ich codziennym życiu jeżeli będą ich nadużywać. Rozmawianie z dzieckiem i stawianie go w roli partnera w walce o jego zdrowie przyniesie najwięcej korzyści. A dzieci najszybciej uczą się na podstawie doświadczeń – jeżeli nie spotkała Was jeszcze przykra wizyta u dentysty pokazująca jak boli nadużywanie cukru to przygoda rodziny misiów może być idealna do zobrazowania dziecku tego problemu w praktyce.

4. Zdrowsze wybory

To najczęściej największe wyzwanie dla większości rodziców. Sporo z nas pamięta swoje dzieciństwo z pierwszych „prawdziwych” czekolad, które zaczęły napływać do Polski i były trzymane na wyjątkowe okazje „od święta”. Dziś – mając bardzo łatwy dostęp do wszystkiego, co sobie wymarzymy – chcemy naszym dzieciom zapewnić to, co najlepsze. Niestety najczęściej nasze „marzenia” z dzieciństwa nie okazują się najlepsze. Na szczęście wraz ze wzrostem świadomości konsumentów sklepy coraz częściej wprowadzają zdrowe słodycze w swoją regularną ofertę. Warto w czasie zakupów zwracać uwagę na etykiety i wybierać produkty zdrowsze. Pamiętajcie tylko, że często gotowe słodycze zawierają zamiast tradycyjnego cukru (pod różną postacią) zamienniki w postaci maltitolu czy ksylitolu, które przy dużych ilościach mogą mieć działania przeczyszczające i dietetycy nie są zgodni w kwestii podawania ich dzieciom do 12 roku życia.

Nie znaczy to, że lepszym wyborem od znanych czekoladek z olejem palmowym nie będzie upieczona przez Ciebie owsianka kokosowa czy brownie z bananów 😉

Jedzenie jest tematem bardzo trudnym i złożonym, a wprowadzenie dobrych nawyków żywieniowych u dzieci to długa droga, podczas której na ich żywienie ma również ogromny wpływ otoczenie. Pamiętajcie jednak, że dziecko zawsze będzie Waszym lustrem – uczy się od Was życia nie tylko z przekazywanej wiedzy, ale przede wszystkim z obserwacji. Zadbaj o swoją dietę i zrównoważony tryb życia – nie tylko wyjdzie Ci to na dobre, ale też da Twojemu dziecku świetny przykład.

Artykuł Słodki problem? Nadmiar cukru w diecie dziecka pochodzi z serwisu Bliskościowy Tata.

Bunt 2, 3, 4, 5, 6… latka?

admin — Mon, 19 Aug 2024 20:11:49 +0000

Masz czasami wrażenie, że Twój plan na wspólny, rodzinny wieczór, wolny weekend czy jakąś wycieczkę wygląda zupełnie inaczej niż rzeczywistość? Nie mam tu nawet na myśli ząbkowania, kolek czy jakichś nieprzewidzianych chorób. Bardziej chodzi mi o krzyki dwulatka z powodu złego koloru kubka na herbatę, bunt kilkulatka przed ubraniem się czy umyciem zębów albo obrażoną minę nastolatka pod tytułem „przestań się wysilać i daj mi święty spokój”. To ten moment, kiedy odechciewa nam się dosłownie wszystkiego i prawdę mówiąc – każdy rodzic tak ma. Najpierw w pracy czekamy na upragniony, wolny wieczór z dziećmi, a gdy przekraczamy próg mieszkania, słysząc od razu płacz i awantury to zastanawiamy się, co nam w sumie w tej robocie nie pasowało!

A później się okazuje, że bunt dwulatka to tylko taka rozgrzewka, bo w kolejnej fazie życia Twój przedszkolak sprawia, że nawet tęsknisz za tym, gdy w wieku dwóch lat „tylko” rzucał się na ziemię i tracił oddech wrzeszcząc na środku galerii handlowej, bo chciał iść w prawo, a poszliście w lewo. A czy będąc rodzicem nastolatka, tęskni się za jego „uroczymi fochami”, gdy miał 5 czy 6 lat? Cóż… Każda z tych faz jest zupełnie inna, w każdej my jako rodzice jesteśmy inni – dziecko rośnie, rozwija się, dorasta, ale my również jesteśmy coraz starsi, jesteśmy na innym etapie rozwoju, jesteśmy w różnych sytuacjach życiowych i zawodowych. Nie da się jednak ukryć, że te fazy rozwoju dziecka i związane z nimi skoki rozwojowe są nieuniknione. I chociaż kosztują nas często sporo zdrowia i nerwów to musimy je przetrwać. Warto wiedzieć jak!

ETAP I – Mam dwa lata widzę, że mam osobne ciało czyli mogę o sobie decydować.

Nie przepadam za określeniem „bunt dwulatka”, ponieważ w rzeczywistości dziecko się nie buntuje, tylko przechodzi przez zupełnie normalną fazę rozwoju, ale dla potrzeb tego artykułu przyjmijmy tę nomenklaturę. Zatem bunt dwulatka jest takim okresem życia, w którym rzeczywiście nasze dziecko orientuje się, że jest zupełnie osobną jednostką i jest to bardzo ważny etap dla jego rozwoju, ponieważ zaczyna stawiać swoje granice i zaczyna również o sobie decydować w codziennym życiu. Przynosi nam to niekiedy spore wyzwania, ponieważ okazuje się, że chce decydować o sobie nawet w najdrobniejszych szczegółach, a nie zawsze potrafi swoje potrzeby jasno zakomunikować. O ile czasami jest to tylko kwestia wyboru małego lub dużego talerzyka, koloru skarpetek albo tego, czy zwinąć naleśnika w rurkę, czy w trójkąt to niestety dziecko niekiedy chce decydować, czy ubierze czapkę, czy nie i nieważne, czy na dworze sypie śnieg i jest mróz. Czy istnieje tu złota zasada, która pozwoli nam, rodzicom nie zwariować?

Nie do końca, ale jest pewien model funkcjonowania, który pomoże nam przetrwać. Roboczo nazwałem go „daj wybór i odpuść, gdzie możesz”. Dosłownie.

„Daj wybór” oznacza nic innego, jak próbę zapobiegania napadom złości wynikającym z przymusu ze strony dorosłego. Jeżeli od razu zapytasz dziecko, czy na kolację woli kanapkę, czy jogurt to prawdopodobnie jego głowa nie skupi się na tym, czy chce kolację, czy nie tylko na wyborze jedzenia z Twoich propozycji. Zaspokaja to bowiem w dziecku właśnie wspomnianą potrzebę decydowania o sobie. Takie wybory mogą obejmować zarówno jedzenie, kubki, ubrania, zabawki, jak i proponowane przez Ciebie zabawy i aktywności. Oczywiście na przykładzie czapki zimą również można spróbować, ale jeśli samodzielny wybór czapki nie zadziała, to przechodzimy do drugiej części zasady.

„Odpuść, gdzie możesz” nie znaczy, że masz bagatelizować wszystko i pozwolić dziecku wyjść zimą bez czapki, włożyć głowę do nagrzanego piekarnika, czy wybiec pod jadący samochód w myśl zasady „zobaczy to się nauczy”. W sytuacjach, w których możesz odpuszczasz, a w sytuacjach niebezpiecznych dla zdrowia czy wręcz dla życia zatrzymujesz dziecko. Mówisz stop, łamiesz jego asertywność czy autonomię, ale tłumaczysz mu, dlaczego to robisz (gdy ochłonie – gdy płacze lub wrzeszczy, nie marnuj czasu, bo i tak Cię nie słyszy lub nie rozumie). Więcej o buncie dwulatka wspominałem już TUTAJ.

ETAP II – Chodzę do przedszkola, jestem już duży i umiem powiedzieć „nie”!

O późniejszych „buntach” dziecka mówi się zdecydowanie rzadziej, a warto wiedzieć, że w okresie przedszkolnym nadchodzi kolejny etap dość „skokowego” rozwoju obarczony wieloma krzykami i awanturami. „Bunt przedszkolaka” teoretycznie przypada na wiek 5-7 lat i często ciężko dokładnie doprecyzować, kiedy u naszego dziecka się zaczął i zakończył. Chociaż jego koniec jest właściwie lepiej zauważalny – poza zmianą w mowie czy zachowaniu może się bowiem wiązać często z definitywną wyprowadzką do własnego pokoju (i zakończeniem nocnych wędrówek do łóżka rodziców) lub niechęcią do żegnania się buziakiem z dalszą rodziną (szczególnie u chłopców, którzy nie chcą już dać buziaka lub przytulić cioci czy dziadka, chociaż wcześniej to robili). Poza tym w tym okresie nasze dziecko może zacząć bardziej zwracać uwagę na swój wygląd, rezygnować z niektórych ubrań (bo są w jego opinii zbyt dziewczęce / zbyt chłopięce albo zbyt dziecinne) oraz z niektórych zabaw (bo są dla maluchów!).

Ten etap jest bardzo ważny nie tylko pod względem dalszego rozwoju, ale także dlatego, że nasze dziecko wchodzi w pierwszy etap kształtowania swojej autonomii – wykształca się jego gust i budują się jego pierwsze, własne opinie. Poza tym ten etap jest etapem pierwszych ŚWIADOMYCH kontaktów z rówieśnikami, pierwszych, które na nasze dziecko będą miały wpływ, ale też pierwszych, które będzie pamiętał. Tak, tak Drogi Czytelniku skup się i sam pomyśl – jesteś w stanie przypomnieć sobie, chociaż urywki z przedszkolnego życia i jesteś w stanie wymienić z imienia (a może nawet nazwiska!), chociaż kilka koleżanek i kolegów – na tym etapie jest Twoje dziecko. Warto to sobie uświadomić, bo chyba byłeś całkiem duży skoro to pamiętasz, co?

Oczywiście ten etap rozwoju dziecka jest wręcz naszpikowany wybuchami złości i niekontrolowanymi fochami, gdy coś idzie nie po jego myśli. Tym bardziej, że to też etap „świetnych pomysłów”, które nie zawsze spotykają się z aprobatą dorosłych. Kilkulatek jest jak trochę, jak taki dwulatek – tylko bardziej świadomy, a jego krzyk jest często bardziej doniosły.

Niemniej rady dotyczące zachowania rodziców w czasie buntu dwulatka mogą tutaj jak najbardziej się sprawdzić – proponowanie dziecku podjęcia decyzji, pozostawianie mu wyborów i ogólnie zezwolenie, aby uczestniczył w decyzjach (szczególnie jeśli dotyczą jego i jego czasu np. zapisanie na zajęcia dodatkowe) jest oznaką szacunku dla młodego człowieka i jego autonomii. Dzieci w tym okresie często „buntują” się na zwykłe czynności – jak ubieranie się, mycie zębów, sprzątanie – nawet jeśli już wcześniej wypracowały nawyki robienia tych rzeczy. Kluczem do sukcesu jest tutaj zachowanie spokoju i maksimum cierpliwości.

Warto także uprzedzać dziecko o tym co robimy lub jakie mamy plany na najbliższy dzień. Jasne komunikowanie np. „Chciałabym, żebyś skończył zabawę za pół godziny i się ubrał, bo pójdziemy do babci na obiad.” może nam oszczędzić wielu niepotrzebnych awantur i głośnych komunikatów „NIE!”. Tak naprawdę trzeba jednak pamiętać, że każde dziecko jest inne i na każde dziecko będzie działać co innego. Nie ma dwóch identycznych osób. Możecie próbować zarówno sztuki wyboru, uprzedzania o swoich krokach, angażowanie dziecka w życie rodzinne, zabaw w ramach obowiązków (np. w czasie sprzątania), ale musicie pogodzić się z tym, że czasami „nie” to „nie” i czasami (ustaliliśmy już, że w sytuacjach, które nie zagrażają zdrowiu i życiu) trzeba się po prostu z tym „nie” pogodzić.

Właściwie im szybciej nauczymy się akceptować odmienne zdanie naszych dzieci tym szybciej będziemy gotowi na ETAP III – nazywanych przez wielu SZKOŁĄ PRZETRWANIA.

ETAP III – Jestem nastolatkiem i nie rozumiem, czemu rodzice wciąż chcą mnie traktować, jak dziecko. Mam własne poglądy, własne uczucia i udowodnię im, jaki jestem dorosły!

Zmiany, zachodzące w nastoletnim organizmie w okresie dojrzewania nie dotyczą wyłącznie stężenia hormonów i widocznych oznak w ciele i zachowaniu. Poza nimi nasze dziecko przechodzi przez ogromne zmiany neurologiczne, związane z rozwojem mózgu, o czym z niewiadomych mi powodów mówi się zdecydowanie mniej. Natomiast to właśnie z nich wynikają zachowania nazywane potocznie „buntem nastolatka”.

Ten „bunt” jest zdecydowanie czasem bardzo trudnym dla całej rodziny, ale również dla samego nastolatka, który często sam nie wie, co się z nim dzieje i napady złego nastroju, rozdrażnienia albo niepohamowanej złości spadają na niego dosłownie, jak grom z jasnego nieba. Targające nastolatkiem emocje można po części przyrównać do kobiety w czasie PMS albo w czasie ciąży (choć tu podobno najwięcej kobiet nieustannie się wzrusza, a nie denerwuje) – w każdym razie, większość zachowań naszego dziecka jest trudne dla niego samego, a naszym zadaniem jest mu pomóc, a nie to potęgować. Traktowanie nastolatka w czasie okresu dojrzewania w sposób lekceważący „przejdzie Ci bunt nastoletni, to przejdą Ci głupie pomysły” lub ze złością, która wszczyna awantury, może tylko nasilić negatywne zachowania naszego dziecka, a w konsekwencji odsuwa go od rodziców.

A na niczym nie powinno nam w tym czasie zależeć bardziej niż na tym, żeby z naszym dzieckiem być blisko! Niestety okres nastoletni wiąże się nie tylko ze złością czy buntowniczymi zrachowaniami, ale jest też podstawą kiepskich pomysłów, nowych wyzwań czy niebezpiecznych zachowań. Wielu nastolatków „wpada w złe towarzystwo”, zaczyna palić papierosy, pić alkohol czy brać substancje odurzające, które są bardzo niebezpieczne. Dlatego tak ważne jest, aby nasze dziecko nie było zmuszone do szukania wsparcia, zrozumienia i akceptacji wyłącznie w swoich rówieśnikach.

W okresie dorastania człowiek ma do zrealizowania wiele ważnych zadań rozwojowych i nawiązywanie relacji z rówieśnikami obojga płci to jedno z głównych zadań, ale jest to też pora na rozwój własnej tożsamości (w tym tożsamości płciowej i społecznej roli płciowej) oraz osiąganie emocjonalnej niezależności od rodziców i innych dorosłych. Warto jednak pamiętać o tym, że dając nastolatkowi zainteresowanie, zrozumienie i empatię mamy o wiele większe szanse na budowanie z nim stabilnej relacji. Kiedy krzyczy – nie odpowiadajmy krzykiem, dajmy mu czas, kiedy coś go trapi – nie naciskajmy, poczekajmy, aż sam przyjdzie do nas po pomoc. Twoje dziecko w wieku nastoletnim stanie się młodym dorosłym, a po drodze musi zaakceptować własną fizyczność, zaplanować swoją ścieżkę kariery (tak, wiemy, że może się setki razy zmienić), rozpocząć kształtowanie postaw obywatelskich, nabrać doświadczeń i wykształtować własny zbiór wartości oraz priorytetów.

To ciężka praca… Której jako rodzice będziemy świadkiem i pomyślne zrealizowanie tych zadań sprawi, że nasz nastolatek zdobędzie poczucie wewnętrznej autonomii i wartości, ale także zrozumie siebie i swoje potrzeby oraz nauczy się budować relacje – zarówno przyjacielskie, jak i romantyczne. Twoją rolą jest natomiast to zaakceptować i zrozumieć, bo Twoje dziecko nie jest już maluszkiem, które trzeba prowadzić za rękę. Jest osobnym człowiekiem z bagażem doświadczeń, emocji i wartości. Jeżeli chcesz, aby Wasza relacja nadal była bliska, pozwól mu dorastać, żyć i próbować nowych rzeczy.

Ostrzegaj, jeśli musisz i mów o konsekwencjach, ale nie bądź wrogiem… Przypomnij sobie, jak Twoi znajomi uciekali w nocy przez okno, bo rodzice zabronili im iść na imprezę albo kłamali, że śpią u koleżanki, jak byliście w drodze na festyn – a może to nie byli znajomi? Może to byłeś Ty? Jakie Twoi rodzice popełnili błędy, gdy byłeś nastolatkiem? Przypomnij sobie i nie popełniaj ich! Ale przede wszystkim UFAJ. Ufaj swojemu dziecku – przez całe życie przekazywaliście mu swoje wartości, dbaliście o niego i dawaliście mu przykład – jeżeli wszystko poszło dobrze to będzie mądrym nastolatkiem. Pozwól, aby też Ci ufał i nie oceniaj go. O wiele lepiej dać szansę na popełnienie błędów, powstrzymać się od komentowania wyborów i pozwolić mu zbudować SIEBIE. Będąc obok, będąc wsparciem i zapewniając, że może przyjść do Ciebie z każdym problemem. Jeżeli Wasze dziecko będzie wiedziało, że gdy popełniło błąd, może iść do mamy i taty, bo oni go nie ocenią, tylko pomogą mu wyjść „z każdego szamba” – to osiągnęliście sukces rodzicielski.

I chociaż droga do tego sukcesu jest zawiła, kręta i pełna niespodzianek to jednak jest piękna. Myślę, że każdy rodzic to potwierdzi, bez względu na to, ile jego dziecko ma dziś lat.

Artykuł Bunt 2, 3, 4, 5, 6… latka? pochodzi z serwisu Bliskościowy Tata.

Dlaczego dziecko mnie nie słucha?

admin — Sun, 03 Dec 2023 22:39:45 +0000

Masz czasami wrażenie, że Twoje słowa, a w szczególności polecenia kierowane do Twojego dziecka dosłownie odbijają się jak od ściany? Albo wydaje Ci się, że, mimo że jesteś tuż obok, to dziecko Cię nie słyszy lub celowo ignoruje?

Wyobraź sobie, że nie jesteś jedynym takim rodzicem na świecie! Mało tego… Najprawdopodobniej zachowanie Twojego dziecka jest całkowicie normalne i nie musisz zapisywać go na żadne badanie słuchu (choć pod względem logopedycznym i profilaktycznym oczywiście zawsze warto sprawdzić, czy wszystko jest w porządku).

Dlaczego dziecko mnie nie słucha?

Kiedy wołamy dziecko po raz trzeci, żeby przyszło na obiad, a ono nawet nie odpowiada, bo jest zajęte zabawą, to potrafi nas to naprawdę wyprowadzić z równowagi. Jest jednak różnica w tym, czy dziecko nas nie słucha, czy nie słyszy, chociaż czasami może to być bardzo mocno powiązane. Dzieci najczęściej nie słuchają nas z dwóch powodów.

Kiedy je zrozumiemy, będzie nam o wiele łatwiej!

Po pierwsze Twoje dziecko może nie chcieć – to na pierwszy rzut oka oczywiście mało racjonalny powód, bo my też nie chcemy wielu rzeczy, a robimy je (np. chodzimy codziennie do pracy), ale w przypadku naszego dziecka oznacza to nic innego jak odmienne od naszych potrzeby i cele. Najlepiej byłoby rzecz jasna w te sytuacji porozmawiać z dzieckiem, ale niestety może się okazać, że małe dziecko nie będzie umieć tego dokładnie nazwać i wyjaśnić.

Po drugie istnieje prawdopodobieństwo, że nie może Cię usłyszeć, bo jest bardzo mocno zaangażowane w inną czynność.
W przypadku dzieci nie istnieje coś takiego jak podzielność uwagi i jeżeli dziecko czymś się zajmuje, to najpewniej oddaje się temu w 100%. Wszelkie próby dotarcia do niego wołaniem z innego pomieszczenia domu, kiedy jest całkowicie pochłonięte swoim zajęciem, mogą w takiej sytuacji okazać się po prostu niemożliwe.

Są także inne czynniki poza koncentracją na swoim zajęciu, które uniemożliwiają usłyszenie rodzica:

– dziecko może czuć się przytłoczone zbyt dużym naciskiem z Twojej strony

– może się okazać, że dziecko czuje się przebodźcowane po całym dniu podporządkowywania się np. w przedszkolu, a w takiej sytuacji przy Tobie, kiedy czuje się bezpiecznie, może reagować złością czy płaczem na najprostsze polecenia

– dziecko Cię nie rozumie – mówisz za dużo, za szybko lub zbyt skomplikowanie np. synku ubierz buty, bo ja tylko spakuję Ci wodę do plecaka i wychodzimy, żebyśmy przed treningiem zdążyli jeszcze szybko skoczyć do sklepu i kupić buraki do obiadu – uwierz, że niejeden dorosły nie potrafiłby się skupić na swoim zadaniu w tej wypowiedzi, czyli na ubraniu butów, a co dopiero małe dziecko.

Co robić, żeby dziecko zaczęło słyszeć i słuchać?

Pamiętaj, że zmianę musisz rozpocząć od siebie. Jeżeli chcesz, żeby Twoje dziecko Cię słuchało, zacznij stosować metodę trzech kroków.

KROK 1 – STWÓRZ PRZESTRZEŃ

Przede wszystkim powinniśmy zacząć od tego, żeby skupić się na dziecku. Rzucanie przez nas poleceń na prawo i lewo, wołanie z drugiego pomieszczenia, czy wypowiedzi w czasie gdy dziecko jest zajęte i nawet na nas nie patrzy są po prostu bez sensu. Twoje dziecko najpewniej nie chce robić Ci na złość – zwyczajnie nie może Cię słyszeć, a Twoje rosnące zdenerwowanie na nic się tutaj zda, bo kiedy już dziecko skupi na Tobie swoją uwagę, to Ty w złości podnosisz ton lub wściekasz się, że „nigdy Cię nie słucha, chociaż prosisz o coś 10 razy”. W tej sytuacji dziecku automatycznie włącza się mechanizm obronny, nie chce Cię słuchać i żadne z Was nie wychodzi z tego zwycięsko.

Aby to zmienić, musisz świadomie aktywować więź z dzieckiem – w tym celu możesz:

– przyjść do dziecka jeżeli jesteś w innym pomieszczeniu i szukać kontaktu wzrokowego

– możesz usiąść obok dziecka, kucnąć, żeby znaleźć się na jego wysokości i dotknąć ramienia czy pleców dziecka

– zbliż się do dziecka np. zwracając się do niego po imieniu, okazując zainteresowanie tym, co robi czy używając do niego miłych słów

KROK 2 – ZAAKCEPTUJ

Oczywiście drogą do sukcesu będzie tutaj akceptacja i zrozumienie. Na początek musisz zaakceptować cele i potrzeby Twojego dziecka i zwyczajnie zgodzić się z tym, że może chcieć czegoś zupełnie innego niż Ty. Jeżeli akurat dziecko świetnie się bawi, a Ty chcesz, żeby przerwało, poszło się wykąpać i szykować do snu to nic dziwnego, że pierwszą reakcją na Twój pomysł będzie zignorowanie go, a później bunt. Wyobraź sobie, że Ty właśnie oglądasz ulubiony serial i kulminacyjnym momencie do pokoju wchodzi Twój mąż, wyłącza telewizor i każe Ci iść spać – czy czujesz wtedy wewnętrzną radość, czy raczej na usta cisną Ci się w stronę ukochanego najbardziej spektakularne wyzwiska, jakie znasz? No właśnie!

Dla budowania jak najlepszych relacji z naszym dzieckiem konieczna jest akceptacja, że jest ono zupełnie osobną, autonomiczną jednostką z własnymi potrzebami. I chociaż oczywiście istnieją skrajne sytuacje, w których to rodzic decyduje za dziecko i to natychmiast (np. jeżeli maluch chce dotknąć żelazka czy przebiec przez ulicę za piłką) w celach bezpieczeństwa to jednak w większości sytuacji codziennych traktowanie dziecka po partnersku i danie mu możliwości swobodnej wypowiedzi i uczestniczenia w ustaleniach, które go dotyczą, może przynieść najwięcej korzyści.

KROK 3 – WYPOWIADAJ SIĘ JASNO

Ustaliliśmy już wcześniej, że wypowiedź, w której używasz bardzo wielu skomplikowanych i nakładających się na siebie planów może być trudna do rozumienia nie tylko dla dziecka. Skup się na tym, aby Twoje wypowiedzi były jednoznaczne, klarowne i wyraźne. Nie używaj sarkazmu ani podwójnych znaczeń, a także staraj się unikać znaków zapytania na końcu wypowiedzi.

Warto też pamiętać, że dziecięcy rozum „nie widzi” słowa „nie”. W pierwszej fazie rozwoju mózg dziecka omija słowo „nie”, więc to Twoim zadaniem jest nauczyć się formułować wypowiedzi inaczej np. „poczekaj tutaj ze mną” zamiast „nie idź za tatą”. Dziecko bowiem nie słyszy słowa „nie” tylko czasownik za nim i realizuje go. Dorośli, którzy nie mają tej świadomości, często uznają, że ich dziecko ich nie słucha, a w rzeczywistości wynika to po prostu z etapu rozwoju, na którym jest dziecko.

Jeżeli Twoje dziecko się z Tobą nie zgadza, nie chce postąpić tak, jak mówisz, to Twoim zadaniem jest wyjaśnić mu co dokładnie się dzieje. Nazwanie Waszych potrzeb, które w tym momencie się zderzają jest dla dziecka dużym ułatwieniem w komunikacji. Jednocześnie wyjaśnienie dziecku czego chcesz i co jest dla Ciebie ważne, ale także danie do zrozumienia, że wiesz co jest w tej chwili ważne dla niego sprawia, że będzie ono chętniej z Tobą współpracować i możecie poszukać wspólnych rozwiązań, które będą akceptowalne dla obu stron.

Podsumowując…

Pamiętaj, że Twoje dziecko NIE ROBI CI NA ZŁOŚĆ. Kiedy jednoznacznie zaakceptujesz, że może ono być skupione na swoim zajęciu i Cię nie słyszeć lub ma odmienne potrzeby, więc Cię nie słucha, to o wiele mniej nerwów będzie Cię to kosztować. Kluczowe do prawidłowej komunikacji między Wami będzie stworzenie warunków – danie dziecku ciepła, miłości i poczucia bezpieczeństwa.

Artykuł Dlaczego dziecko mnie nie słucha? pochodzi z serwisu Bliskościowy Tata.

Pierwsze zwierzątko dla dziecka

admin — Sun, 19 Nov 2023 09:59:57 +0000

W życiu każdej rodziny pojawia się moment, w którym dziecko rozpoczyna usilne prośby o zwierzątko domowe. Łatwo sobie wyobrażamy wtedy cieszącego się psa, gdy wracamy do domu lub ciepłego, miękkiego króliczka, którego możemy głaskać kiedy tylko chcemy.
Jednak, czy tak jest zawsze? Czy, i jakie zwierzę pasuje do naszej rodziny? Warto się tutaj dokładnie zastanowić i przeanalizować plusy i minusy każdej ewentualnej decyzji.

Chce wam opowiedzieć o naszych doświadczeniach. A niejedno spróbowaliśmy.

Zalety i wady posiadania domowych pupili

Niewątpliwie dom pełen zwierząt to dom szczęśliwy! Takie przynajmniej panuje przekonanie, a naukowcy od lat są zgodni w tezach, że dzieci wychowujące się ze zwierzętami rozwijają się lepiej i szybciej niż ich rówieśnicy. Niezaprzeczalnymi zaletami posiadania zwierząt jest również to, że bezgraniczna miłość i tak oddani przyjaciele zmniejszają u dziecka poziom hormonu stresu (nie licząc momentów, kiedy piesek ucieka z ulubioną zabawką dziecka) oraz dają dużo radości. Co ciekawe zwierzęta w domu wpływają też pozytywnie na budowanie odporności dziecka, rozwój ruchowy i intelektualny oraz naukę odpowiedzialności. Badania pokazują, że dzieci wychowujące się ze zwierzętami są bardziej wrażliwe i empatyczne, a także łatwiej przychodzi im nawiązywanie kontaktu z rówieśnikami.

Musimy jednak pamiętać, żeby już na samym początku naszej przygody z domowymi zwierzakami uświadomić dziecko, że jest to poza milutkim przyjacielem również spory obowiązek, a w dodatku nie zawsze zachowujący się jak zwierzątka z kreskówki. Warto także mieć na uwadze, że żadne zwierzę nie będzie nieśmiertelne – oczywiście nie może to być główny powód, dla którego całkowicie zrezygnujemy z domowego pupila, ale jednak musimy mieć z tyłu głowy to, że w przypadku niektórych zwierzątek (jak np. chomiki żyjące tylko 3-4 lata) nasze dziecko spotka się szybko z trudnym przeżyciem, jakim będzie odejście ukochanego przyjaciela.

Jak wyglądają nasze doświadczenia ze zwierzakami?

Rybki

Wraz z żoną posiadaliśmy w dzieciństwie niejedno zwierzątko (poza standardowymi także m.in. węża, szczura), dlatego czymś naturalnym było dla nas, by nasze dzieci też mogły mieć swojego pupila.
Na początku, gdy córka była mała, świetnym wyborem wydawały nam się rybki – tym bardziej, że naczytaliśmy się w Internecie, jak bardzo są „bezobsługowe’. Wg. różnych wpisów wystarczy je karmić, wymienić wodę raz na tydzień i można się cieszyć tym podwodnym światem. Niestety szybko okazało się, że pracy z utrzymaniem akwarium wcale nie jest mało, a w dodatku jest to dosyć kosztowne. Oczywiście wybierając zwierzęta domowe, fajnie brać pod uwagę zainteresowania dzieci i jeżeli akurat ten podwodny świat wyjątkowo je ciekawi i fascynuje, to może warto tę pasję pogłębiać. Jeżeli jednak chcecie wybrać rybki, bo uwierzyliście, że „pracy przy nich jest bardzo mało” to lepiej zastanówcie się dwa razy i zaczerpnijcie jeszcze wiedzy u osób, które na co dzień mają akwarium. Na wstępie muszę zaznaczyć, że im mniejsze akwarium, tym więcej sprzątania. Do tego dochodzą różne niespodzianki takie, jak ślimaki, choroby i inne. Z tego względu dobrym pomysłem jest doszkolić się w tym temacie, by wiedzieć, jak utrzymać odpowiedni stan wody, które rybki można mieszać itd. Z drugiej strony jednak nie ma problemu, jeśli wybieramy się na urlop.

Kot

Najczęściej przy wyborze domowego pupila pada na psa lub kota. Warto mieć świadomość, że w obu tych przypadkach można trafić albo na cudowny, albo na bardzo trudny egzemplarz. O ile w przypadku kotów jest bardzo dużo plusów, bo wymagają mniej pracy (chociażby nie trzeba wychodzić na spacery, tylko wystarczy wymienić kuwetę) oraz nie musimy tak dużo angażować się w zabawę (co nie znaczy, że nie musimy wcale), czy możemy spokojnie zaplanować jakiś wyjazd (z reguły kot spokojnie może zostać sam w domu z zapasem wody i karmy w przeciwieństwie do psa) to jednak właśnie u kotów możemy częściej trafić na wyjątkowo „złośliwy” charakter.
Jak wiemy koty chodzą własnymi ścieżkami. Podpisuje się pod tym stwierdzeniem. Dla dziecka jest to bardzo frustrujące, jeśli kotek daje się pogłaskać, wtedy, kiedy ON chce, a nie dziecko Jeśli jednak mieszkasz w bloku, kot jest moim zdaniem jednym z najlepszych pupili, jakie można mieć. Nasz kotek uwielbiał być głaskany, ale nie wiadomo czemu zawsze o 5 rano

Ciekawostka: Istnieją rasy kotów takie jak Devon Rex, które mają wiele „psich zachowań” – są bardzo chętne do zabawy, aportują, słuchają poleceń i jednocześnie zawsze przychodzą wołane, zawsze są tuż przy człowieku i zawsze mają ochotę na przytulanie. Jeżeli jednak decydujemy się na taką rasę kota, to od razu z tyłu głowy musimy mieć to, że potrzebuje on towarzystwa.

Pies

A jeżeli chodzi o psa? Tu nie da się zaprzeczyć, że pies to oczywiście najlepszy przyjaciel człowieka, ale także z nim wiąże się najwięcej obowiązków. Obecnie członkiem naszej rodziny jest pies havapoo (rasa, która powstała w wyniku skrzyżowania pudla i hawańczyka). Są to psy bardzo towarzyskie, wesołe i energiczne, które mocno przywiązują się do swojej rodziny, ale niestety są też podatne na lęk separacyjny, więc jeżeli liczymy na psa, który chętnie zostanie sam w domu na kilka godzin, to raczej nie jest to idealny wybór. Na pewno sporą zaletą jest to, że havapoo posiadają włosy, a nie sierść Większość psów małych ras (jak havapoo, maltańczyk, york, shih tzu) to psy świetnie nadające się dla rodzin z dziećmi i lubiące wyjazdy i wycieczki. Nasz uwielbia wycieczki górskie

Króliki

Więc jeżeli zależy Wam na cichym zwierzątku to zdecydowanie polecamy króliki!

Właśnie naszym kolejnym doświadczeniem i to w dodatku tym naprawdę pozytywnym jest posiadanie królików. W liczbie mnogiej, bo króliki to również zwierzęta stadne – dokładnie mamy dwa. I trzeba przyznać, że są to naprawdę cudowne i milutkie stworzenia, które – chociaż nie są tak mądre jak pies czy kot – to potrafią naprawdę mieć przejawy inteligencji. Poza tym większość królików naprawdę lubi się przytulać! Pamiętajcie jednak, że to nie reguła i na dwa króliki jeden może być typowym przytulasem, a drugi może uciekać i stronić od.
Trzeba jednak przyznać, że króliki nie wymagają dużo pracy i poświęcenia (uzupełnienie jedzenia, wody, posprzątanie kuwety) i są dosyć ciche (poza stukaniem, kiedy się złoszczą lub boją).
Na początku trzymaliśmy króliczki w domu, gdyż panowało przekonanie, że takie słodziaki nic złego nie wymyślą. Po kilku wymienionych ładowarkach, kablach, sofie i innych, zbudowaliśmy im domek w ogrodzie😊

Świnki morskie

Swietnie rozumieją się z króliczkami. Co prawda nie sa aż tak miękkie, jak króliki, ale sa za to dużo spokojniejsze. Polecam, ale tylko jeśli posiadasz ogród i miejsce dla nich, ponieważ są dosyć głośne.

Bonus

Posiadamy jeszcze popielnice, które się same wprowadziły / albo my do nich?:)
*Popielnica to taka duża szara wiewiórka z dużymi oczami.
Co prawda są to szkodniki, ale jeśli są małe, można je oswoić. Uwaga Popielnice są pod ochroną!

Decyzja o posiadaniu zwierzaka to ważna i życiowa decyzja, wymagająca staranności i zaangażowania Dobierając zwierzaka do rodziny, warto dopasować go do naszego stylu życia. Ułatwia to życie nie tylko nam, ale także zwierzęciu. Jednak dorastanie dziecka w obecności zwierzaków jest czymś niezastąpionym.

Posiadacie zwierzaki? Podzielcie się przesyłając zdjęcie w wiadomości na Instagramie @bliskosciowy.tata

Zobacz także

Teoria przywiązania. 4 Typy więzi rodzicielskiej

Czy wiesz, jakim jesteś rodzicem?

Artykuł Pierwsze zwierzątko dla dziecka pochodzi z serwisu Bliskościowy Tata.

Edukacja alternatywna – Jakie są korzyści?

admin — Wed, 18 Oct 2023 05:27:04 +0000

Działalność szkół publicznych i sposób edukacji dzieci od lat jest przedmiotem wielu analiz i debat, a ogromna część społeczeństwa ma wiele do zarzucenia publicznym placówkom. Mimo przeprowadzania regularnych reform systemu szkolnictwa nie zauważono jednak znaczących zmian na korzyść poprawy kształcenia czy jakości pracy z dziećmi. Dlatego też niezadowolenie z systemu szkolnictwa oraz chęć zmian przyczyniły się do powstawania i rozwoju niepublicznych ośrodków edukacji alternatywnej, które w ostatnich latach cieszą się coraz większą popularnością.

Aktualnie alternatywne metody nauczania stały się bowiem przedmiotem zainteresowania wielu rodziców, którzy stawiają sobie za najważniejszy cel stworzenie odpowiednich warunków nauki i rozwoju dla swoich dzieci. Wybór przedszkola czy szkoły jest ważną kwestią i przy podejmowaniu decyzji warto znać rodzaje szkół alternatywnych.

SZKOŁY WALDORFSKIE

Podstawowym założeniem edukacji w szkołach waldorfskich jest nauka w zgodzie z etapem rozwoju dziecka i jego predyspozycjami, ale w oparciu o zmysły i doświadczenia empiryczne. Metoda ta pozwala na zapewnienie dziecku ogromnego poczucia bezpieczeństwa oraz spokoju (braku stresu), gdy nie jest gotowy na jakiś etap nauki. Zakłada się także, że w procesy uczenia ma być zaangażowany zarówno intelekt, jak i uczucia oraz wola dziecka, a każdy etap nauki opiera się na angażowaniu wszystkich zmysłów tak, aby dziecko nie miało „suchej wiedzy”, tylko potrafiło się odnieść do własnych doznań, doświadczeń czy odczuć w danym temacie (np. przez zaangażowanie zmysłu dotyku czy węchu).

Ogólnie dzieci w szkołach waldorfskich uczą się tradycyjnych przedmiotów (jak język polski, matematyka czy języki obce), ale bardzo dużo czasu poświęcają też dodatkowym dyscyplinom, które wpływają na ich kreatywność – jak malarstwo, rzeźba, garncarstwo, konstrukcje czy teatr, poezja, a nawet stolarstwo i ogrodnictwo. Taki model nauki pozwala na odkrycie i rozwój swoich talentów. Ponadto takie działania w zgodzie z dzieckiem (jego wolą i etapem rozwoju jego umiejętności) sprawia, że dziecko ma o wiele większą motywację do nauki, rozwijania umiejętności i nie stresuje się, że za czymkolwiek nie nadąża.

W szkołach waldorfskich nie przywiązuje się wagi do przekazywania wiedzy w formie akademickiej. Ta metoda nauki zdecydowanie bardziej wspiera indywidualny rozwój każdego dziecka i poza podstawowymi umiejętnościami zapewnia bardzo szeroki rozwój artystyczny, duchowy i psychoruchowy. Natomiast na samym początku edukacji (kiedy łatwo się zniechęcić i zdobyć trudne doświadczenia) dzieci nie uczą się niczego, na co nie są jeszcze gotowe.

To wszystko ma na celu nie uczyć dzieci wyłącznie suchych faktów tylko wspierać umiejętności planowania i organizowania pracy, konsekwencji, współpracy, obserwacji i wyciągania wniosków na podstawie własnego doświadczenia, na które dziecko jest w danej chwili gotowe zarówno fizycznie, jak i psychicznie.

SZKOŁY MONTESSORI

Placówki Montessori od kilku lat zyskują bardzo dużą popularność. Ich głównym założeniem jest nauka w atmosferze wolności – wyboru przedmiotu, metod, czasu i miejsca pracy. Ma to zapewnić dzieciom największą efektywność nauki i swobodę w otoczeniu, które powinno być odpowiednio uporządkowane. Zakłada się, że w modelu Montessori dzieci mają łatwy dostęp do pomocy dydaktycznych, ale równocześnie nie mają w swoim otoczeniu żadnych rozpraszaczy uwagi. Rolą nauczyciela jest taka organizacja miejsca i przestrzeni, w której dziecko ma swobodny dostęp do przedmiotów rozwijających jego intelekt, pasję i zdolności, ale równocześnie chęć do poznawania nowych rzeczy pojawia się ze strony dziecka. Nauczyciel nie zmusza, tylko daje możliwości i zapewnia ewentualne wsparcie.

Metoda Montessori zakłada, że dzieci uczą najefektywniej kiedy nic i nikt im nie przeszkadza. Oczywiście nie oznacza to pozostawienia dziecku całkowicie samemu sobie. Rolą opiekuna jest tutaj pewnego rodzaju przewodnictwo i wsparcie w procesie rozwoju – rozwiewanie wątpliwości, odpowiadanie na pytania, a nawet rozbudzanie ciekawości. Bardzo ważnym elementem jest również szacunek do potrzeb i emocji dziecka – to one są stawiane na pierwszym miejscu, aby dziecko miało pełen komfort i mogło całkowicie zaangażować się w naukę.

W szkołach Montessori nie ma tradycyjnych przedmiotów, każdy uczeń pracuje w oparciu o indywidualny plan, w którym ujęta jest podstawa programowa składająca się z pięciu wielkich lekcji Marii Montessori: Historia Życia na Ziemi, Historia Człowieka, Historia Pisma, Historia Liczb. Najważniejsze w procesie nauki jest tutaj zaufanie dziecku i oparcie się na jego samodzielności. Nauczyciel (opiekun) służy pomocą gdy jest to niezbędne lub kiedy zostanie o to poproszony, jego rolą jest udzielanie wskazówek i inspirowanie do znalezienia rozwiązania.

Można uznać, że tak naprawdę główną zasadą szkół Montessori jest w pierwszej kolejności zainteresować dziecko i wykształcić w nim umiejętność całościowego spojrzenia na dane kwestie, a dopiero później nauka konkretnych dziedzin (przedmiotów).

EDUKACJA DOMOWA

Edukacja domowa jest formą nauki najbardziej popularną i zapoczątkowaną w USA, ale również kraje europejskie coraz częściej stosują taką metodę. Dzieci uczące się na zasadach edukacji domowej, są fizycznie zapisane do stacjonarnej szkoły, ale nie chodzą na zajęcia, tylko realizują podstawę programową poza szkołą. Zadaniem rodziców jest zapewnienie dzieciom odpowiednich warunków do nauki – może się ona odbywać pod opieką właśnie rodziców lub opiekunów czy wynajętych prywatnie nauczycieli. Warunkiem przejścia do kolejnej klasy jest zaliczenie przez dziecko uczące się domu szkolnych egzaminów z poszczególnych przedmiotów.

Oczywiście dzieci muszą realizować ogólną uchwaloną podstawę programową, ale czas nauki i jej forma zależy od rodziców lub nauczyciela / grupy / w której dzieci się uczą. Jednak poza realizacją podstawowego programu przedmiotów ogromną korzyścią tej metody jest duża ilość czasu na rozwijanie swoich umiejętności i zainteresowań. Dużym plusem może być tutaj nauka w małych grupkach i to w dodatku wśród innych dzieci podzielających te same zainteresowania i pasje. Edukacja domowa pozwala dziecku na lepszy rozwój społeczny właśnie ze względu na to, że poznaje wiele nowych osób w trakcie swoich codziennych zajęć i nie jest zmuszone do przebywania w jednej klasie (w której może nie lubić wszystkich). Edukacja domowa pozwala też na praktyczne zastosowanie wiedzy teoretycznej w naturalnych warunkach środowiskowych, robienie doświadczeń, zwiedzanie czy wycieczki. Oczywiście dzieci będące na edukacji domowej muszą również mieć podział obowiązków tak, aby mogły budować relacje w rodzinie, spotykać się ze znajomymi czy uczęszczać na zajęcia dodatkowe, jednak ich nauka przebiega bardziej naturalnie i w zgodzie z nimi samymi.

Edukacja domowa ma wiele plusów i pozwala na efektywną naukę. Dzieci w trakcie ED często uczą się krócej (niż trwają lekcje), ale jednak nie są rozpraszane, mogą się lepiej skupić, uczą się sprawniej i przede wszystkim przebywają w komfortowych dla siebie warunkach – znajomym otoczeniu, a do tego nauka jest dopasowana do ich rytmu, potrzeb i umiejętności. Edukacja domowa przynosi bardzo dużo korzyści pod warunkiem, że dziecko nie spędza całego dnia w samotności i zachowywana jest higiena snu i higiena cyfrowa. Finalnie homeschoolerzy najczęściej osiągają lepsze efekty niż ich rówieśnicy, potrafią lepiej organizować pracę i dzielić czas między obowiązki a codzienne przyjemności. Należy jednak pamiętać, że w tej metodzie edukacji największy obowiązek spoczywa na rodzicach /opiekunach i są oni w pełni odpowiedzialni za efekty nauki swoich dzieci. Zobacz więcej tutaj

SZKOŁY LEŚNE

Co prawda w pierwszej kolejności to przedszkola leśne zyskiwały coraz większą popularność, ale jednak okazuje się, że edukacja szkolna również nie musi odbywać się w zamkniętym budynku i ważna jest tylko kwestia przygotowania dziecka do warunków zewnętrznych.

Podstawowym celem leśnych szkół jest ciągły kontakt uczniów z przyrodą i czerpanie z niej korzyści zdrowotnych i rozwojowych. Co prawda leśne szkoły mają pełną dowolność w wyborze samej filozofii i metody nauczania jednak najczęściej są to łączone koncepcje szkół Montessori z elementami waldorfskiej i demokratycznej w oparciu o założenia rodzicielstwa bliskości. Celem nadrzędnym jest jednak spędzanie czasu w przyrodzie i w zgodzie z jej rytmem.

Uczniowie przebywają na co dzień w niewielkich grupach i uczą się przede wszystkim pracy zespołowej, samodzielności, odpowiedzialności oraz umiejętności planowania, obserwacji i wyciągania wniosków. Jest to zupełnie odmienna od tradycyjnej forma edukacji, w której nie ma miejsca na pośpiech, presję ze strony nauczyciela oraz tradycyjne sprawdziany i oceny.

SZKOŁY DEMOKRATYCZNE

Wolne szkoły demokratyczne są w większości prowadzone przez instytucje pozarządowe lub prywatne rodziny. Dzieci mogą w takiej placówce realizować obowiązek szkolny, chociaż podobnie jak w przypadku edukacji domowej są oficjalnie zapisane do szkoły publicznej i muszą corocznie zdawać egzaminy z każdego przedmiotu, aby otrzymać promocję do następnej klasy.

Głównym założeniem szkół demokratycznych jest wspólne podejmowanie decyzji o normach i prawach tam obowiązujących. Dorośli muszą jedynie czuwać nad bezpieczeństwem dzieci w trakcie różnych aktywności i kontrolować realizację podstawy programowej. W szkołach demokratycznych najważniejsza jest umiejętność współpracy oraz budowanie relacji między uczniami. Pozwala to nie tylko na naukę organizacji pracy, ale również rozbudza kreatywność i samodzielne myślenie. Uczniowie wypracowują sobie tutaj ogromną samodyscyplinę i oczywiście biorą odpowiedzialność za swoją naukę, samodzielnie wybierając formę przyswajania wiedzy.

Rolą nauczyciela / opiekuna jest tutaj wsparcie na każdym etapie rozwoju i dzielenie się doświadczeniem oraz wiedzą, ale jednak uczniowie skupiają się głównie na nauce samoświadomości – odkrywanie swoich mocnych stron i predyspozycji, rozumienie i regulowanie uczuć i emocji, nazywanie swoich potrzeb i ich realizacja.

Szkoły demokratyczne mają na celu uczyć i rozwijać dzieci w zgodzie z ich indywidualnymi potrzebami, wartościami i umiejętnościami.

Najczęściej do szukania metod alternatywnych skłania nas jako rodziców niechęć do tradycyjnej szkoły i standardowych metod nauczania, ponieważ często pamiętamy jak nudne i uciążliwe były lekcje w szkole, jak męczące było odrabianie zadań domowych i ile stresu kosztowało oczekiwanie na ocenę ze sprawdzianu. Oczywiście oszczędzenie tego naszym dzieciom jest ogromnym plusem alternatywnych placówek, ale przede wszystkim nadrzędną korzyścią jest realny wpływ na zdrowy rozwój naszego dziecka. Kształcenie w zgodzie z etapem rozwoju i dostrzeganiem mocnych stron, które warto rozwijać, powinno stać się powszechne, aby każde dziecko mogło tego doświadczyć. Dopóki jednak nie stanie się to codziennością na całym świecie musimy samodzielnie podejmować decyzje jaki rodzaj kształcenia wybrać dla naszego dziecka i jeżeli masz w tym zakresie ciągłe wątpliwości, to pamiętaj, że najbardziej pomoże Ci własna intuicja.

Artykuł Edukacja alternatywna – Jakie są korzyści? pochodzi z serwisu Bliskościowy Tata.

Ciągłe kłótnie o zabawki. Co robić?

admin — Sat, 30 Sep 2023 05:23:50 +0000

Relacje rodzeństwa potrafią nam rodzicom niejednokrotnie spędzać sen z powiek – szczególnie jeżeli towarzyszą im codzienne kłótnie i awantury o każdą najmniejszą rzecz. I chociaż z całego serca chcielibyśmy, żeby nasze dzieci dobrze się ze sobą dogadywały, to jednak zawsze pojawi się jakieś nieporozumienie. Jeżeli w takich momentach zadajesz sobie pytanie „co ja robię źle, że oni ciągle się kłócą?” to wiedz, że najpewniej nie jest to Twoja wina, tylko normalny etap rozwoju Twoich dzieci.

Co prawda akurat walka o zabawkę z naszej perspektywy może wydawać się irracjonalna i mało ważna, ale jednak z punktu widzenia naszych dzieci jest bardzo istotna. Tak naprawdę te kłótnie to nie tylko etap rozwoju, ale także socjalizacji, czy budowania autonomii.

Dlaczego zabawka jest tak ważna?

Zabawka dla Twojego dziecka jest bardzo ważną rzeczą. I nie chodzi tu o konkretną zabawkę tylko o jego własność. Coś, co należy do niego i tylko do niego. Nie powinniśmy oczekiwać od naszych dzieci, że podzielą się swoją własnością „bo tak”.

Wyobraź sobie, że siedzisz na ławce na placu zabaw, a Twoje dziecko bawi się w piaskownicy. Do Ciebie przysiada się obcy mężczyzna, bierze Twoją torebkę wyciąga kluczyki od samochodu, przegląda portfel i chce się pomalować Twoją szminką – czy wyrwiesz mu swoją własność i wezwiesz policję? Raczej tak. Dlaczego więc do dziecka mówisz „podziel się wiaderkiem i foremkami z nowym kolegą”? Może Ty też w takim razie podziel się z tym Panem?

Powiesz, że to co innego. Portfel i samochód mają większą wartość niż wiaderko do piaskownicy. Pewnie dla Ciebie tak, ale dzieci nie mają tak szerokiego wyobrażenia o wartości pewnych rzeczy. Możesz nawet to sprawdzić. Zapytaj w tej piaskownicy czy odda wiaderko i foremki chłopcu jak dasz mu za to 200 zł. Mimo możliwości zakupu dziesięciu takich wiaderek za banknot dziecko się nie zgodzi.

Co w przypadku rodzeństwa? Jeżeli mają jedno wiaderko i jedną łopatkę? No cóż… Oczywiście najlepszym wyjściem byłby zakup takiego samego zestawu dla każdego z nich, ale fizycznie nie jesteśmy w stanie posiadać każdej rzeczy podwójnie czy potrójnie. Szczególnie że w sklepie jedno dziecko chce kupić taką zabawkę, a drugie. Inną. Dopiero później okazuje się, że dziwnym trafem walka rozpoczyna się i tak o tę samą rzecz.

I nie. Twoje dzieci nie robią Ci na złość. To całkowicie normalna rzecz.

Czy w takim razie powinniśmy się wtrącać?

Oczywiście ustanowienie właściciela każdej rzeczy jest świetnym rozwiązaniem, bo w tej sytuacji właściciel zabawki może decydować o tym kiedy bawi się on, a kiedy chce zabawkę pożyczyć. I tu właściwie moglibyśmy kończyć… Ale zastanówmy się jeszcze czy jest to najlepsze rozwiązanie.

Wszyscy chcemy, aby nasze dzieci w przyszłości były hojne, troskliwe, aby dostrzegały potrzeby innych i potrafiły im pomóc, ale równocześnie potrafiły ustanawiać granice i realizować własne potrzeby. Taki balans nie jest prosty i niejednokrotnie my dorośli mamy problem „czy poświęcić się dla kogoś”.

Dla naszych dzieci jedną z najważniejszych potrzeb jest zabawa, przez którą uczą się świata, rozwijają zainteresowania, doświadczają wrażeń, a także rozwijają wyobraźnię i ćwiczą umiejętności społeczne i praktyczne. Nie ma co się dziwić, że podczas zabawy pojawiają się również konflikty i dzieci kłócą się o zabawki – niejednokrotnie towarzyszą temu nie tylko wrzaski, płacz, ale również bicie, szczypanie czy szarpanie.

Jeżeli więc chcemy, żeby dzieci bawiły się w zgodzie i dzieliły zabawkami między sobą, to powinniśmy pamiętać o najważniejszej zasadzie – NIE Z PRZYMUSU.

Psycholog Nancy Eisenberg zebrała wyniki badań i doszła do takich ekscytujących spostrzeżeń:

„Dzieci stają się hojnymi ludźmi, kiedy doświadczają dawania innym i dzięki temu czują się dobrze. Jeśli więc Twoje dziecko postrzega dzielenie się jako pozytywne. Jednak Twoje dziecko musi dobrowolnie zdecydować się na udostępnienie lub oddanie zabawki. Tylko w ten sposób może powstać szczera hojność.”

Jeżeli więc decydujemy za nasze dzieci, zmuszamy je do oddania rodzeństwu zabawki albo podzielenia się to automatycznie włącza się mechanizm obronny (pamiętasz przykład z Twoją torebką na placu zabaw?). Takie przymusowe dzielenie się lub wręcz szantaż „Daj się teraz pobawić siostrze, bo jak nie to zaraz całkowicie kończysz zabawę” może wywołać jedynie złość, furię i poczucie niesprawiedliwości.

Dzielenie dobrowolne natomiast może przynieść wiele korzystnych skutków w przyszłości.

Tylko od czego zacząć?

Naszą rolą w nauce dzielenia się zabawkami pomiędzy rodzeństwem jest tak naprawdę tylko towarzyszenie w tym procesie. Dzieci powinny decydować same, jak długo chcą używać określonej zabawki i przekazać ją w momencie, kiedy są na to gotowe. To pozwoli dostrzec dziecku, jak dużo radości sprawiło to bratu / siostrze i z jaką wdzięcznością przyjmuje zabawkę. W takiej chwili dzielenie się zabawką łączy się wyłącznie z pozytywnymi emocjami – dziecko nie czuje złości i frustracji z tego powodu, że ktoś kazał mu się podzielić. To była jego świadoma decyzja i w dodatku widzi, że ta decyzja sprawiła drugiej osobie radość.

Oczywiście pozostaje wtedy kwestia drugiego dziecka – które musi długo czekać na zabawkę i być może nawet płacze lub chce wyrywać upragnioną rzecz z rąk rodzeństwa. Czy sprawiedliwe jest to, że musi czekać? Owszem, bo w odwrotnej sytuacji będzie dokładnie tak samo.

Twoim zadaniem w tym konflikcie jest tylko oznajmić dzieciom fakty np. „Rozumiem, że chcecie w tej chwili bawić się tą samą zabawką, obydwojgu Wam się bardzo podoba” oraz zapobiegać rękoczynom, komunikować granice i empatycznie towarzyszyć w ewentualnej frustracji. Ustal jednak proste zasady – jeżeli dziecko ma zabawkę może się nią bawić tak długo, jak chce.

Dziecko ma swobodę decydowania, kiedy skończy zabawę i będzie gotowe oddać zabawkę rodzeństwu. Drugie dziecko ma możliwość poproszenia o wymianę, ale w przypadku odmowy dziecko musi poczekać na swoją kolej i chociaż będzie to dla niego trudne, to z czasem taki schemat zachowania stanie się dla Twoich dzieci normalny.

PS:
Jak już w innym wpisie wspominałem, dzieci mają potrzebę posiadania. Skutecznym i wspierającym autonomię pomysłem jest stworzenie pudełek z zabawkami, które będą tylko jego i którymi dziecko nie chce się absolutnie dzielić. Ważne, by tą zasadę wcześniej omówić i by każde dziecko to zrozumiało.

Czy są inne rozwiązania?

Oczywiście. Jednak przeanalizujmy, co z nich wynika.

Opcja 1 – Interwencja rodzica

Jeżeli postanowisz sam zdecydować za dzieci, uznając, że młodsze np. już dostatecznie długo huśta się na huśtawce i powinno ustąpić starszemu dziecku, to jednocześnie podejmujesz za dzieci decyzję. Powodujesz nie tylko frustrację młodszego dziecka, ale również poniekąd obierasz stronę w konflikcie.

Uczysz w ten sposób, że jeżeli jedno z dzieci będzie płakać, marudzić czy prosić, o co coś za wszelką cenę to dostanie to, czego oczekuje i zostanie to zabrane komuś innemu, a poza tym podsycasz rywalizację rodzeństwa. Pokazujesz również, że to Ty decydujesz, kiedy dzieci mogą się bawić daną zabawką i powoduje u dziecka jeszcze wniosek, że „nic nie jest mi dane raz na zawsze, muszę bawić się szybko, bo jak rodzeństwo znowu zaprotestuje, to zostanie mi to odebrane” – uniemożliwia to zatracenie się w zabawie, bo dziecko wciąż ma świadomość, że „zegar tyka”.

Opcja 2 – Trzymasz się z daleka i nie podejmujesz żadnego działania w konflikcie

Chociaż jest to opcja, która wydaje się dość dobra na pierwszy rzut oka, to jednak w rzeczywistości ma bardzo wiele wad. Jeżeli rodzeństwo jest zmuszone do ciągłej walki i rywalizacji między sobą, a uczy się tego, że wygrywa silniejszy, to niestety negatywne skutki ponoszą tu obie strony. Dziecko, które zawsze wygrywa – głośniejsze, silniejsze i bardziej asertywne uczy się, że jego potrzeby są najważniejsze, że zawsze musi walczyć o swoje i nie musi brać pod uwagę uczuć innego człowieka. A „słabsze” dziecko? Poddaje się. Najczęściej jest to młodsze, spokojniejsze, bardziej empatyczne rodzeństwo, które z każdą „przegraną” traci poczucie własnej wartości i postrzega się jako gorsze. W przyszłości niestety najczęściej powoduje to brak w wiary w siebie, wycofanie lub niechęć w kontaktach z rówieśnikami.

Jakie wyciągamy wnioski?

Przede wszystkim rodzicielstwo to nie prawo dżungli – musisz towarzyszyć swoim dzieciom w konfliktowych sytuacjach, ale też nie możesz podejmować za nich decyzji, kto w danym momencie może się bawić daną zabawką.

Sukcesem jest tutaj wprowadzenie jasnych zasad co do tego, że każdy decyduje o swojej własności, ale także może bawić się zabawką, którą się bawi i nie zostanie mu ona nagle brutalnie odebrana. Tylko w ten sposób zapewnisz swoim dzieciom względny spokój, ale przede wszystkim możliwość nieprzerwanej, głębokiej zabawy i szacunek do tego zarówno z Twojej strony, jak i ze strony rodzeństwa.

Oczywiście zawsze któraś ze stron w takim konflikcie będzie „pokrzywdzona”, bo będzie musiała czekać na swoją kolej lub odczuje frustrację czy złość z powodu odmowy rodzeństwa. Twoim zadaniem jest tutaj tylko być i wspierać, a ewentualnie umilić w jakiś sposób czas oczekiwania na wymarzoną zabawkę.

Czy to będzie łatwe? Nie.

Ale za to w zamian będziesz w przyszłości rodzicem hojnych dzieci, które potrafią stawiać swoje granice, szanują innych i są pełne empatii do drugiego człowieka. Więc warto!

Zainteresował Cię temat? Zobacz także

Teoria przywiązania. 4 Typy więzi rodzicielskiej

Nie krzyczymy, tłumaczymy

Artykuł Ciągłe kłótnie o zabawki. Co robić? pochodzi z serwisu Bliskościowy Tata.